2018 8آگوست

وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار

وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار ، شامل بازرسی و ثبت برخی پارامترهایی است که معرف عملکرد دیگ بخار می‌باشد. چک و ثبت این متغیرها در هر روز و در بازدیدهای روزانه صورت می‌گیرد، مجموعه این متغیرهای ثبت شده، شرحی کامل از نحوه عملکرد دیگ بخار را ارائه می‌دهد.در صورت بروز مشکل و یا حادثه در واحد تولید بخار، این اطلاعات کمک زیادی به یافتن دلیل حادثه می‌نماید.

گاهی نیز بررسی روند تغییراتی که در گذشته اتفاق افتاده است بهره‌برداران را از بروز مشکلی که ممکن است در آینده ایجاد گردد، مطلع می‌گرداند و می‌توانند بدین وسیله از بروز آن جلوگیری نمایند. یکی از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار این است که در حین ورود به اتاق کنترل، باید به نتایج و گزارش بازرسی‌های انجام شده در شیفت‌های قبلی توجه نماید. چراکه احتمال دارد مشکلی قبلا بوجود آمده که اپراتور باید در طول مدت زمان کاری خود، یا مشکل را حل نماید و یا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری نماید.

وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار

آشنایی با وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار

در برخی مواقع امکان دارد مشکلی هنوز بوجود نیامده، اما وجود هشدار در گزارش‌های قبلی باعث می‌شود تا اپراتور احتیاطات لازم را در نظر داشته باشد. دقت به این مسائل از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار می باشد. اطلاعات مربوط به بخش‌های مختلفی که در طی روز بازدید می‌گردند در برگه‌هایی به شکل جدول، ثبت می‌شوند که به این برگه‌ها اصطلاحا Log Sheet گفته می‌شود.

بخش های مهم Log Sheet :

Log Sheet ها یا برگه های گزارش که پرکردن آن ها نیز از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار می باشد عموما شامل قسمت‌های ذیل می‌باشند:

  1. بالای صفحه نام دستگاه و اینکه اطلاعات این Log Sheet باید از سایت یا اتاق کنترل جمع آوری گردد، ذکر شده است.
  2. در یک ستون قسمت های بسیار مهمی که برای اطمینان از عملکرد صحیح دستگاه باید به طور مرتب چک گردند، لیست شده اند.
  3. عموما در یک ستون و مقابل لیست مواردی که باید چک گردند،مقادیر مجاز یا محدوده حداکثر و یا حداقل مقادیر آورده شده است، در صورتیکه مقدار مشاهده شده در سایت با اعداد ثبت شده در این ستون مغایرت داشته باشد، به مفهوم بروز یک مشکل بوده و اپراتور باید سریعا به واحد کنترل خبر دهد.
  4. عموما چک و ثبت متغیرها هر دو ساعت یکبار صورت می‌گیرد، البته ممکن است بنا به حساسیت دستگاه مورد نظر این زمان متفاوت باشد، از این رو در جلوی ستون‌های قبلی، ستون‌هایی برای ثبت مقادیر در ساعات مختلف وجود دارد.
  5. در انتهای log sheet محلی برای درج نام و امضا نوبت کار و سرپرست نوبت کاری وجود دارد.

آنچه در log sheet ثبت می شود:

همانطور که بیان شد پر کردن برگه های گزارش عملکرد دیگ بخار از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار می باشد . عموما log sheet هایی که در اتاق کنترل واحد تولید بخار پر می‌گردند، شامل موارد ذیل می‌باشند:

الف) وضعیت مخازن سوخت، که شامل سطح مایع، دما و فشار می باشد.

ب) در مورد هر دیگ بخار اطلاعاتی چون موارد ذیل ثبت می گردند:

  • شدت جریان بخار تولیدی
  • شدت جریان و فشار آب ورودی به دیگ بخار
  • مقادیر سوخت گازی و مایع ورودی به دیگ بخار
  • فشار بخار در هدر HS و MS و LS
  • مقادیر بلودان
  • اطلاعات مربوط به مشعل دیگ بخار که عمدتا شامل: فشار بخار یا هوا یا تمایزکننده ورودی به مشعل، تعداد مشعل هایی که برای هر بویلر در سرویس قرار دارد، فشار سوخت مایع و گاز در مشعل یا fuel pressure at burner می باشد.
  • مکش در محفظه احتراق یا furnace draft
  • فشار هوا در محفظه هوا یا wind box air pressure
  • فشار، دما و سطح مایع در مخزن بخار
  • فشار، دما و سطح مایع در دی اریتور
  • فشار هوا در خروجی فن
  • وضعیت مقدار مصرف بخار توسط واحدهای مصرف‌کننده، در واحدهایی که چند مصرف کننده وجود دارد مقدار مصرف توسط هر مصرف کننده نیز ثبت می گردد.عموما Log Sheet هایی که در سایت و توسط نوبت کار محوطه تکمیل می‌گردند، شامل Log Sheet های مربوط به مخازن سوخت، پمپ های تغذیه نوع برقی و توربینی آب بویلر، فن های دمنده یا مکنده و ایستگاه مواد شیمیایی می باشد.

در شکل زیر نمونه یک Log Sheet ، مشاهده می‌گردد.

یکی از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار پرکردن log sheet است.

از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار پر کردن log sheet یا برگه های گزارش بویلر می باشد.

 

شرایط اضطراری و عوامل Shut Down دیگ بخار

 

عوامل مختلف خارجی مانند تغییر در شدت جریان آب ورودی به دیگ بخار، می تواند بر روال کارکرد طبیعی دیگ بخار اثر بگذارد.

در این شرایط سیستم های کنترل به جهت حفظ شرایط کارکرد عادی دیگ بخار، وارد عمل شده و با تغییر پارامترهایی در سیستم، سبب جبران تغییر شده و در نهایت سیستم را به حالت کارکرد عادی پیش می‌برند.

در صورتی که زمان کنترل طولانی شود، ممکن است قسمت‌هایی از دیگ بخار آسیب ببیند، از این رو زمان مورد نیاز برای برگرداندن سیستم به حالت عادی در بحث کنترل از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.

در صورتی که سیستم‌های کنترل نتوانند تغییر بوجود آمده در سیستم را در زمان مناسب کنترل نمایند، سیستم‌هایی به نام اینترلاک، به طور خودکار سبب از سرویس خارج کردن دیگ بخار می‌گردند تا از بروز خطرات و آسیب دیدن بویلر جلوگیری گردد. در بویلرها این سیستم ها در هنگام بروز مشکلات خاصی فعال می‌گردند که اصطلاحا به نام عوامل shutdown معروف هستند.

وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار

عموما عوامل shutdown در دیگ‌های بخار (بویلرها) عبارتند از:

پایین آمدن سطح مایع در مخزن بخار:

در صورتی که سطح مایع در مخزن بخار به هر دلیلی از حد مجاز پایین تر آید، سیستم های اینترلاک دیگ بخار را از سرویس خارج می نمایند.

هوای ابزار دقیق:

تجهیزات کنترلی و ابزار دقیق در بویلرها با هوای فشرده کار می کنند و در صورتی که فشار هوای ابزار دقیق به هر دلیلی کاهش یابد، سیستم های کنترلی و ابزار دقیق از کار می افتند و عملا دیگ بخار از کنترل خارج می گردد. در این شرایط سیستم های اینترلاک دیگ بخار را از سرویس خارج می کنند.

مشکل در فن ها:

با بروز مشکل در فن ها و قطع هوای ورودی به محفظه احتراق،مشعل ها خاموش شده و سوخت در کوره تجمع می یابد. بدلیل گرم بودن کوره امکان احتراق مجدد و گاهی انفجار وجود خواهد داشت.از این رو سیستم های اینترلاک دیگ بخار را از سرویس خارج می کنند.

از کار افتادن مشعل و متعلقات آن:

از کار افتادن مشعل نیز همانند از کار افتادن دمنده سبب تجمع سوخت در کوره شده و خطر بروز انفجار را در پی خواهد داشت. از این رو سیستم های اینترلاک بطور خودکار دیگ بخار را از سرویس خارج می کنند.

اعلام شرایط اضطراری بستگی به تعداد مشعل های دیگ بخار دارد و در بویلرهای دارای چند مشعل، با از کار افتادن یک مشعل دیگ بخار را از سرویس خارج نمی کنند. به عنوان مثال در بویلرهای دارای ۶ مشعل که سه مشعل در ردیف پایین و سه مشعل در ردیف بالا دارند، از کار افتادن همزمان دو مشعل از پایین و یا سه مشعل از بالا جزو شرایط اضطراری محسوب می گردد که باید دیگ بخار سریعا از سرویس خارج گردد.

 

پایین آمدن فشار سوخت  (گازی و مایع):

در صورتیکه به هر دلیلی فشار سوخت دیگ بخار (چه سوخت مایع و چه سوخت گازی) پایین بیاید، از شرایط اضطراری محسوب می گردد و باید دیگ بخار به صورت اضطراری از سرویس خارج گردد. در صورت پایین آمدن فشار سوخت شعله های مشعل ضعیف شده و توسط آشکار ساز های شعله حس نمی گردند و سیستم های اینترلاک بویلر را از سرویس خارج می کنند.

از سرویس خارج کردن دیگ بخار در حالت عادی

یکی از وظایف اصلی اپراتور دیگ بخار از سرویس خارج کردن دیگ بخار در حالت عادی می باشد.  مراحل انجام اینکار به شرح ذیل است:

  1. انجام عملیات soot blower
  2. برای خروج رسوبات احتمالی از دیگ بخار، می توان قبل از آنکه دیگ بخار بصورت Normal از سرویس خارج گردد، میزان بلودان پیوسته را تا حدود ۲ برابر مقدار آن افزایش داد.
  3. همانطور که در زمان راه اندازی، فشار و دمای دیگ بخار طبق منحنی فشار و دما بر حسب زمان افزایش داده می شد، در زمان از سرویس خارج کردن نیز از همان منحنی در جهت کاهش فشار و دما استفاده می گردد، لذا به طور تدریجی بار دیگ بخار باید کم گردد.
  4. کم کردن فشار سوخت در مشعل ها به طور تدریجی صورت میگیرد و در صورتی که دیگ بخار دارای چندین مشعل باشد این کار با از سرویس خارج کردن اولین مشعل شروع می گردد.
  5. با کمتر کردن میزان احتراق به منظور پایین آوردن بار دیگ بخار مشعل های بیشتری از سرویس خارج می گردد. بار دیگ بخار همچنان کاهش داده می شود تا بار آن حدودا به اندازه یک سوم بار طراحی گردد. در این زمان دیگ بخار از collect header جدا می گردد.
  6. مینیمم فلوی test pipe دیگ بخار بطور تدریجی باز می گردد.
  7. شیر خروجی test pipe به طور تدریجی و تا حدود ۲۵ تا ۳۰درصد باز شده تا کم کم بخار به سمت اتمسفر برود.
  8. بستن تدریجی شیر ورودی بخار به collect header و هم زمانباز کردن بیشتر شیر test pipe تا کم کم بخار تولیدی از collect header به سمت test pipe برود.

ادامه وظایف اپراتور دیگ بخار در مرحله از سرویس خارج کردن

  1. در این مرحله همچنان و به آرامی مقدار شعله را با از سرویس خارج کردن مشعل ها و کم کردن فشار سوخت پایین می آورند.
  2. در این مرحله با زدن کلید emergency stop در اتاق کنترل سیستم های اینترلاک عمل نموده و فرمان trip صادر شده و shut off valve سوخت عمل کرده و مسیر سوخت را به مشعل ها می بندد و دراین زمان دیگ بخار عملا از سرویس خارج شده است.
  3. شیرهای سوخت به هر مشعل بسته می گردد.
  4. شیر اصلی خط لوله ای که سوخت را به دیگ بخار می برد، بسته می شود.
  5. مسیر سوخت از خط لوله تا فلر Purge می گردد.
  6. پمپ تزریق مواد شیمیایی به مخزن بخار که غالبا پمپ فسفات می باشد، از سرویس خارج می گردد.
  7. Flash tank از سرویس خارج شده و شیر خروجی LS از آن به هدر اصلی LS بسته می شود.
  8. با پایین آمدن فشار در سوپر هیتر drain های آن را باز کرده و همچنین vent های بالای دیگ بخار نیز باز می گردد. مقدار این فشار توسط سازنده دیگ بخار ارائه می گردد.
  9. مسیر تزریق آب ورودی به دیگ بخار بسته می گردد
  10. مقدار کمی آب در مخزن بخار و تقریبا حدود ۵۰ میلی متر نگه داشته می شود.
  11. مسیرهای بلودان بسته می گردد.

منبع : پیشگامان تاسیسات