3اکتبر 2020

اهمیت کالیبراسیون در بویلر

تعریف کالیبراسیون

اهمیت کالیبراسیون در استاندارد ملی ایران نقش به سزایی دارد. تعریف کالیبراسیون مقایسه یک ابزار اندازه گیری با یک استاندارد معتبر، تعیین میزان خطای این ابزار نسبت به استاندارد و در صورت لزوم تنظیم یا تعمیر مجدد دستگاه می باشد.

به عبارتی دیگر کالیبراسیون کنترل صحت وسیله اندازه گیری در مقایسه با مرجعی تایید شده است. هر ابزاری که برای اندازه ‌گیری به کار می ‌رود باید کالیبره باشد.

در این مقاله سعی داریم به صورت جامع درباره اهمیت کالیبراسیون در صنعت بپردازیم.

قدم به قدم با کالیبراسیون

کالیبراسیون تجهیزات اندازه گیری امری حساس است. از این رو اگر قصد دارید همواره ابزاری کالیبره داشته باشید، باید حساب شده عمل کنید. در هنگام کالیبراسیون تجهیزات اندازه گیری، سعی کنید که مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید:

مرحله اول: کدگذاری

ابتدا لازم است ابزار اندازه گیری مختلف، با حوصله و دقت کافی کد گذاری شوند. البته فقط کدگذاری کافی نیست. لازم است برای تجهیزات شناسنامه تهیه کنید و لیست کامل آن ها را به تفکیک شناسه داشته باشید.

به طور مثال به نمونه زیر توجه کنید:


کد گذاری

مرحله دوم: طبقه بندی

پس از کدگذاری لازم است از نظر کالیبراسیون تجهیزات اندازه‌گیری طبقه بندی کنید. این طبقه بندی می تواند بر اساس معیارهای مختلفی انجام گیرد. اهمیت، فاصله زمانی (دوره تناوب کالیبراسیون)، هزینه و دشواری مهم ترین پارامترهایی هستند که باید به آن ها توجه کنید.

مرحله سوم: تعیین حد مجاز خطا

هیچگاه نمی توان از تجهیزات اندازه گیری، انتظار دقت بی نهایت داشت. با توجه به درجه دقت مورد نیاز شما، همواره مقداری خطا وجود دارد. البته تعیین حد مجاز خطا به عهده شماست. برای کالیبره کردن دستگاه ها، حد مجاز خطا را با توجه به کاربرد مورد نظر تعیین کنید.

مرحله چهارم: انتخاب کالیبره کننده

یکی از مهم ترین مراحل پیش روی شما، انتخاب خدمات کالیبراسیون است. ممکن است بسیاری از مراکز و یا حتی افراد این ادعا را بکنند که در کالیبراسیون خبره هستند. این پیش آگاهی شماست که می تواند در مسیر انتخاب به شما کمک کند. در بخش های بعدی به نکات انتخاب آزمایشگاه کالیبراسیون خواهیم پرداخت.

مرحله پنجم: اجرای کالیبراسیون

در این مرحله با اجرای آزمایش، درصد خطای دستگاه مشخص می شود و عملیات کالیبراسیون اجرا می شود. یعنی با مراجعه به استاندارد و تجربه، دستگاه تنظیم می شود و یا در صورت داشتن عیوبی پایه ای، برای تعمیر فرستاده می شود. در آخر گواهی کالیبراسیون صادر شده و نصب می شود.

مرحله ششم: ثبت سوابق کالیبراسیون

حفظ و نگهداری سوابق دوره در اهمیت کالیبراسیون مهم است. این اهمیت وقتی آشکار می شود که بازرسین مراکز مختلف اقدام به نظارت بر تجهیزات می کنند.

سوابق از مستندترین و معتبرترین سوابقی هستند که بر سلامت کامل تجهیزات کالیبراسیون دلالت می کنند. در ضمن، اگر قصد فروش دستگاه خود را داشته باشید، این مدارک برای شما اهمیت خواهند داشت.

نمونه هایی از تجهیزات کالیبراسیون

هرم کالیبراسیون

هرم کالیبراسیون ساختار فنی و اجرایی کالیبره کردن را به صورت سلسله مراتب اهمیت نشان می دهد. همان طور که مشخص است، سیستم یکاهای SI مهم ترین استانداردی است که گواهی کالیبراسیون باید به آن قائل باشد.

قابلیت ردیابی کالیبراسیون

اهمیت کالیبراسیون، درست مانند شجره آن است!  از پایین ترین سطح هرم کالیبراسیون تا رسیدن به استانداردهای SI باید قابلیت ردیابی وجود داشته باشد.

یعنی این فرایند باید از طریق یک زنجیره ناگسستنی به بخش SI مربوط شوند. یک فرایند کالیبراسیون که قابل ردیابی است، همیشه با اطمینان از اندازه گیری ها و داده های صحیح به بهبود کنترل فرآیند و تحقیقات کمک می کند.

چه زمانی دستگاه کالیبراسیون بایستی چک شود؟

دقت داشته باشید که کالیبراسیون باید به صورت مداوم و در فواصل زمانی بهینه بر روی دستگاه ها اجرا شود. برای تعیین دوره کالیبراسیون مجدد، باید به درصد صحت مورد انتظار از ابزار اندازه گیری توجه داشته باشید.

این درصد با توجه به مشخصات دستگاه و استراتژی های شرکت اجرایی قابل تعیین است. هر چه درصد صحت کارکرد دستگاه بالاتر از حد مجاز باشد، شانس وقوع خطا و اندازه گیری نادرست از سمت دستگاه کمتر خواهد بود.

برخی از کاربران این درصد را به منظور اطمینان بیشتر از کنترل کیفیت اندازه گیری، ۹۵ درصد و یا بیشتر انتخاب می کنند.

انتخاب این درصد کاملا قرار دادی است و آسان ترین انتخاب قابل قبول بین ۸۵ تا ۹۰ درصد است. البته باز هم ذکر می کنیم که این میزان بستگی به سیاست و خط مشی کنترل کیفیت شرکت مربوطه دارد.

عوامل موثر در فاصله زمانی کالیبره کردن:

  • نوع وسیله و برند آن
  • پیشنهاد و توصیه کارخانه سازنده در دفترچه های راهنما
  • روند داده های حاصل شده از سوابق کالیبراسیون قبلی
  • سوابق تعمیر و نگهداری دستگاه
  • گستره زمانی به کارگیری و تعداد دفعات استفاده از دستگاه
  • مدت زمان عمر دستگاه
  • تغییرات شرایط محیطی (مانند دما، رطوبت، ارتعاشات)

کالیبراسیون در چه مکانی اجرا می شود؟

این فرایند می تواند در مکانی که تجهیزات اندازه گیری کالیبراسیون مورد استفاده است انجام شود. البته پیشنهاد متخصصین این است که این فرایند در آزمایشگاه کالیبراسیون اجرا شود.

اهمیت کالیبراسیون در محل مزایای زیر را دارد:

  • به حداقل رسیدن تنش های ناشی از جابجایی دستگاه
  • هزینۀ کمتر
  • اطمینان کاربران از حفاظت دستگاه های خود
  • سرعت بالای فرایند
  • عدم انقطاع در عملکرد دستگاه

نکته ای که باید به آن توجه شود این است که ابزار کالیبراسیون نباید خیلی جابجا شوند. از این رو بهتر است مکان خاصی در شرکت یا کارخانه به این امر اختصاص داده ‌شود.


اهمیت کالیبراسیون

این امر سبب می شود تمام مراحل کالیبراسیون در آن جا انجام می گیرد، تمام تجهیزات استاندارد و مبنا نیز در آنجا نگهداری شوند. بهتر است این محل تهویه مناسبی داشته باشد و نسبت به گرما و سرمای شدید ایزوله باشد.

اهمیت برچسب گذاری

همه دستگاه های تست، بازرسی و آزمون باید دارای برچسب کالیبراسیون باشند. روی این برچسب حتماً باید نام و کد شناسایی دستگاه،  تاریخ کالیبره کردن و انقضای اعتبار آن ذکر شود.

مُهر آزمایشگاه کالیبراسیون بر روی آن باشد و در جایی که به وضوح مشاهده شود نصب شود. همچنین اگر دستگاه مشکلی داشت، محدودیت های کاربرد و استفاده از دستگاه نیز ذکر شود.

 طبقه بندی برچسب های کالیبراسیون عبارتند از:

  • برچسب مخصوص استانداردهای اولیه به رنگ قرمز
  • برچسب مخصوص استانداردهای ثانویه به رنگ طلایی
  • برچسب مخصوص استانداردهای کاری به رنگ سبز
  • برچسب مخصوص کلیه دستگاه های متفرقه به رنگ سفید
  • برچسب (No CALIBRATION REQUIRED) NCR  نیاز به تجهیزات کالیبراسیون ندارند.
  • برچسب CALIBRATION BEFORE USE) CBU ) به ندرت تجهیزات کالیبراسیون استفاده می شوند.

برای اطمینان بیشتر، پیشنهاد می شود شماره سریال استانداردهایی که برای کالیبراسیون ابزار دقیق به کار رفته اند، شرایط محیطی در حین کالیبراسیون، نام شخصی که عمل کالیبراسیون را انجام داده است، جزئیات تمامی تنظیمات، خدمات، تعمیرات و تغییراتی که انجام شده است نیز درج شوند.

اعتبارسنجی کالیبراسیون

گواهی کالیبراسیون باید قابل اعتماد باشد. اعتبار سنجی، اهمیت کالیبراسیون را نشان می دهد، کاملا بررسی شده و مطابق با الزامات اندازه گیری فنی و کنترل کیفیت جهانی پذیرفته شده است. ISO / IEC 17025 استاندارد بین المللی کیفیت سنجی است که آزمایشگاه های کالیبره کردن در آن معتبر هستند.

همواره یک سری خدمات اعتبار بخشی توسط سازمان های مستقل که مجوز انجام این کار را دارند، منتشر می شوند. هر کشور بزرگ حداقل یک ارائه دهندۀ اعتبارنامه دارد.

برای مثال، در آمریکا، برنامۀ ملی اعتبار سنجی آزمایشگاه داوطلبانه NVLAP ،A2LA و LAB ارائه دهندگان گواهی کالیبراسیون هستند.

در بریتانیا، سرویس اعتبار بخشی انگلستان (UKAS) ارائه دهنده این گواهی کالیبراسیون است.

معمولا توافق نامه های بین المللی، این اطمینان را می دهند که به محض اعتبارسنجی کالیبراسیون در یک کشور، هرگونه کالیبراسیون ناشی از آن فرایند می تواند در تمام کشورها و بدون هیچ الزام اضافی پذیرش شود.

عوامل موثر بر هزینه تمام شده

قیمت تمام شده این فرایند، بستگی به روش و تعداد تجهیزات مورد بررسی دارد. در روش های مختلف خدمات کالیبراسیون هزینه ها متغیر است؛

به طور کلی سیستم های کالیبراسیون را می توان به سه دستۀ زیر طبقه بندی کرد:

کالیبراسیون برای بازرسی و تصحیح

در این نوع کالیبره کردن، هدف این است که تصحیح صورت گیرد. یعنی با توجه به نتایج حاصل از بازرسی، حتما تصحیح اعمال می شود.

البته تا زمانی که خطا در حدود قابل قبول سیستم اندازه گیری باشد، نیازی به تصحیح نیست و از وسیله اندازه گیری می توان استفاده کرد.

اما اگر خطای مقادیر مورد اندازه گیری از حدود قابل قبول بیشتر باشند، اعمال تصحیح لازم ضروری است. این نوع کالیبره کردن بیشترین هزینه را دارد.

کالیبراسیون صرفا برای بازرسی

گفتیم که اگر پس از اعمال بازرسی خطای مقادیر مورد اندازه گیری در حدود تعریف شده باشد، از دستگاه می توان استفاده کرد.

توجه کنید که تصحیح و یا تعمیر دستگاه معمولا گران تمام می شود. بنابراین سعی کنید با با بازرسی های دوره ای از وجود خطا در محدوده مجاز اطمینان حاصل کنید و فقط در صورت نیاز سراغ تعمیر و تصحیح بروید.

کالیبراسیون فقط به منظور تصحیح

در این روش بازرسی انجام نمی شود، اما تصحیح حتما باید انجام گیرد. برای مثال تصحیح نقطه صفر ابزار اندازه گیری که به صورت دوره ای اجرا می شود و امری ضروری است. هزینه کالیبراسیون و نوع صرفا بازرسی، بسته به اجرا کننده آن می تواند متفاوت باشد.

 

به کدام شرکت کالیبراسیون اعتماد کنیم؟

در کشور ما فقط شرکت هایی که از اداره استاندارد ملی ایران مجوزهای لازم را دارند، صلاحیت صدور گواهی کالیبراسیون مورد تایید اداره استاندارد را دارند. توجه کنید اهمیت کالیبراسیون از نظر گواهی اگر توسط شرکت های بدون مجوز صادر شده باشد، هیچ ارزشی نزد بازرسین اداره استاندارد ندارد.

همچنین اگر برای طی مراحل قانونی شرکت خود، نیاز به تایید اداره استاندارد دارید، حتما از شرکت های تجهیزات آزمایشگاهی مورد تایید اداره استاندارد گواهی کالیبراسیون دریافت نمایید.

یکی از مهم ترین مواردی که در انتخاب شرکت کالیبراسیون اهمیت دارد، داشتن استاندارد ISO17025 است. استفاده از یک آزمایشگاه دارای این استاندارد اجباری نیست، اما توسط متخصصین توصیه می شود.

خصوصیات موثر در انتخاب شرکت های خدمات کالیبراسیون و کنترل کیفی:

  • داشتن مجوز معتبر ارائه خدمات کنترل کیفی
  • رعایت کلیه ضوابط و الزامات اجباری تعیین شده از اداره استاندارد
  • دارا بودن پروانه اشتغال خدمات کنترل کیفی تجهیزات تصویر برداری از سازمان انرژی اتمی ایران
  • رعایت ضوابط مرتبط با اسکوپ و تعرفۀ تعیین شده از سوی مراجع مربوطه
  • انجام آزمون های کنترل کیفی طبق زمان بندی اعلام شده از اداره استاندارد
  • داشتن سوابق اجرایی درخشان
  • آشنایی با الزامات و دستورالعمل های PM (نگهداشت پیشگیرانه) بر طبق استانداردهای اجرایی بین المللی
  • کادر فنی مجرب و کارآزموده در زمینه های تخصصی مربوطه
  • بانک اطلاعات قوی از استانداردهای تجهیزات پزشکی ملی و بین المللی
  • دستگاه های اندازه گیری دقیق با قابلیت ردیابی تا استانداردهای بین المللی
  • ارائه گزارش های آماری دقیق و فنی

همان طور که در بالا اشاره شد اهمیت کالیبراسیون در صنعت بسیار حساس و ضروری است. فرآیند بازرسی دیگ بخار و بویلر های آبداغ حین ساخت مطابق قوانین سازمان ملی استاندارد ایران دارای استانداردهای اجباری به شماره ۴۲۳۱ و ۷۹۱۱ می باشد.

به منظور اطمینان از اینکه مواد مصرفی، ساخت و آزمایش‏ها از تمامی جهات مطابق استاندارد های ملی مذکور انجام شود، بازرسی‏های کافی و دقیق باید انجام گیرند.

لذا بر اساس استاندارد اجباری به شماره ۴۲۳۱ و ۷۹۱۱ هر دیگ در طول فرآیند ساخت باید توسط بازرسین رسمی و یا گواهی شده از طرف سازمان ملی تایید صلاحیت ایران، مورد بازرسی قرار گیرد.

شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران

شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران ( ISQI )در سال ۱۳۶۸ با هدف ایجاد سیستم های مدیریت کیفیت در شرکت های تولیدی و خدماتی و در نهایت ارتقای کیفیت محصولات صنعتی تاسیس گردید.


شرکت بازرسی

این شرکت به عنوان بازوی اجرایی سیاست های کیفیتی وزارت صنعت، معادن و تجارت با سرمایه گذاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در زمینه های مختلف  فعالیت خود را شروع نمود.

فعالیت های شرکت از بازرسی بویلر های بخار و آبداغ در سال ۱۳۶۸ آغاز گردید. همچنین فرآیند بازرسی حین ساخت مخازن تحت فشار نیز بر اساس استاندارد ملی به شماره ۱۸۱۳۲ از مهرماه سال ۹۳ به بعد اجباری اعلام گردیده است.

بخش بازرسی بویلر و مخازن تحت فشار از با سابقه ترین بخشهای واحد بازرسی تجهیزات صنعتی و شرکت ISQI می باشد.

دیگ های بخار تولید شده در صنایع دما بخار مشهد دارای گواهی ISQI می باشد و انواع تست های هیدرواستاتیک، انواع جوش ، ضخامت سنجی و … انجام گرفته است.

 

مقالات مرتبط:

اهمیت فرایند بازرسی حین ساخت دیگ بخار و دیگ آبگرم

نکات ایمنی در زمان بازرسی بویلر

 

جهت دریافت مشاوره و جزئیات بیشتر با کارشناسان ما در صنایع دما بخار مشهد تماس حاصل فرمایید.

۰۵۱۳۸۴۷۲۵۳۶ – ۰۹۳۸۸۰۳۷۴۴۰

اشتراک در شبکه های اجتماعی