2فوریه 2019

آیین نامه حفاظتی مولد بخار و دیگ های آبگرم

ماده ۱ ـ تعاریف

الف ـ مولد بخار یا دیگ بخار به دستگاه یامحفظه بسته ای اطلاق میشود که در آن بخار با فشار بیشتر از فشار هوای خارج تولید میگردد.

ب ـ مولد بخار با فشار قوی متوسط به آن نوع از مولدهای بخار اطلاق میشود که در آن حد اعلای فشار موثر مجاز بیش از یک کیلو گرم بر سانتیمتر مربع (پانرده پاوند بر اینچ مربع) باشد.

ج ـ مولدهای بخار با فشار ضعیف منحصرا به آن قسم از مولدهای بخار اطلاق میگردد که فشار موثر مجاز آن از یک کیلو گرم بر سانتیمتر مربع (پانزده پاوند بر اینچ مربع ) تجاوز ننماید.

د ـ دیگهای آب گرم به آن نوع از دستگاههای گرم کننده آب اطلاق میگردد که فشار موثر داخلی آن از ۱۰ کیلوگرم بر سانتمتر مربع (۱۵۰ پاوند بر اینج مربع) تجاوز نکند و یا در صورت فشار بیشتر درجه حرارت آب از ۱۲۰ درجه سانتیگراد (۲۵۰ درجه فار نهایت ) بیشتر نباشد در هر حال نباید در آن بخار آب تولید شود.

هـ ـ مقصود از فشار موثر داخلی یکدستگاه تحت فشار اضافه داخل آن نسبت به هوای خارج می باشد.

و ـ واحدهای اندازه گیری فشار در مولدهای بخار و دیگهای آب گرم عبارتند از : اتمسفر (کیلو گرم بر سانتیمتر مربع ) پاوند بر اینچ مربع ـ بار و نیوتن بر میلیمتر مربع

مولد بخار دیگ بخار دیگ آبگرم

آیین نامه حفاظتی مولد بخار و دیگ آبگرم

فصل اول ـ اصول کلی

بخش یک ـ چگونگی ساختمان

ماده ۲ ـ مولد بخار و لوازم مربوطه باید طوری طرح و ساخته شود که اولا برای کار مورد نظر مناسب باشد و ثانیا دارای مقاومت کافی در مقابل فشارهای داخلی که تحت آن قرار خواهد گرفت باشد.

ماده ۳ ـ علاوه بر مولد بخار ، لوازم و اتصالات مربوطه نیز باید از مصالح مناسب و مرغوب و بدون عیب وبا وزن و ضخامت کافی بر طبق مشخصات فنی و استانداردهای شناخته شده و معتبر ساخته شده باشد.

 

 

 

بخش ۲ ـ لوحه شناسایی

ماده ۴ ـ هر مولد بخار باید دارای لوحه فلزی نصب شده شامل اطلاعات زیر باشد:

الف ـ نام موسسه سازنده.

ب ـ شماره ردیف موسسه سازنده

ج ـ سالی که ساخته شده است.

د ـ حداکثر فشار موثر مجاز

هـ ـ فشار آزمایش هیدرواستاتیک .

و ـ استانداردی که دیگ آب گرم یا مولد بخار براساس آن ساخته شده است.

ز ـ نوع سوخت.

ماده ۵ ـ لوحه شناسایی باید در جلو دیگ و یا در محلی که بسهولت قابل رویت باشد نصب گردد و علاوه بر این مشخصات مندرج در لوحه شناسایی باید در محل مناسب دیگری نظیر اطراف دریچه آدم رو ، حک گردد.

 

 

 

بخش ۳ ـ مدارک و مشخصات مولد بخار

ماده ۶ ـ هر مولد بخار باید دارای گواهینامه ای که شامل کلیه مدارک و مشخصات فنی که از طرف سازنده بکار رفته و همچنین محاسبات فنی و ابعاد و اطلاعاتی که با لوحه شناسایی تطبیق نماید باشد.

ماده ۷ ـ گواهینامه مذکور در ماده ۶ باید شامل کلیه آزمایش هایی (مخرب و غیر مخرب)که در حین ساختمان مولد بخار روی مصالح و خود آن بعمل امده است، باشد.

ماده ۸ ـ گواهینامه مذکور باید در تمام مدت در کارخانه نگهداری و در صورت مطالبه بازرسان کار ارائه گردد.

 

 

 

بخش ۴ ـ بازرسی مولد بخار

ماده ۹ ـ مولد بخار باید از داخل و خارج بوسیله بازرسان بصیر که از طرف مقام صلاحیتدار اجازه داشته باشند بترتیب زیر بازرسی گردد :

الف ـ بعد از تصویب و قبل از آنکه بکار انداخته شود.

ج ـ پس از هر نوع تعمیر اساسی یا تجدید ساختمان و قبل از راه اندازی مجدد.

د – منظما در فواصل کمتر از ۱۲ ماه.

ماده ۱۰ ـ هر موقع که از طرف مقام صلاحیتدار دستور بازرسی داخل مولد بخار صادر شود مالک یا بهره بردار موظف است برای موعد تعیین شده دستگاه را تخلیه و سرد باز و شستشو نماید.

ماده ۱۱ ـ در مورد مولدهای بخار با اجاق داخلی لازم است برای تسهیل عمل بازرسی قطعات شبکه و همچنین مقداری از آجرهای نسوز دور دهانه و قطعات دیگری که مزاحم بازرسی مورد نظر باشد برداشته شود.

ماده ۱۲ ـ برای آزمایش آب سرد (هیدروستاتیک) فشار آزمایش نباید از یک برابر و نیم حداکثر موثر مجاز مولد بخار تجاوز نماید و این آزمایش طبق ترتیباتی که از طرف مقام صلاحیتدار داده میشود باید صورت گیرد.

علاوه بر آزمایش هیدوستاتیک لازمست قسمتهایی که در آنها قطعات تقویتی جوشکاری شده و در آزمایش فوق معایب آنها معمولا ظاهر نمیگردد از طریق سوراخهایی که به این منظور در قطعات تقویتی تعبیه گردیده آزمایش لازم بعمل آید.

ماده ۱۳ ـ برای آزمایش  هیدروستاتیک لازم است سوپاپ های اطمینان برداشته شده و محل آنها بوسیله در پوش با مقاومت کافی مسدود گردد.

ماده ۱۴ ـ پس از آزمایش  آب سرد طبق ماده ۱۲ باید مجددا سوپاپهای اطمینان را سوار نموده دستگاه را با فشار عادی مربوطه برای مطمئن شدن از صحت کار سوپاپهای اطمینان آزمایش نمود.

ماده ۱۵ ـ چنانچه در اثر بازرسی معلوم گردد که بکار انداختن دستگاه اطمینان بخش نیست و یا آنکه دستگاه مجهز به لوازم حفاظتی کامل نبوده و یا این لوازم بنحوه صحیح تنظیم و ترتیب داده نشده تا زمانیکه نقائص فوق الذکر مرتفع نگردد بکار انداختن دستگاه ممنوع خواهد بود.

ماده ۱۶ ـ در صورتیکه در ضمن بازرسی معایب و فرسودگیهایی مشاهده گردد که احتمال انفجار دستگاه برود لازم است فشار مجاز دستگاه را به حد کافی تقلیل دهند تا از امکان خط احتمالی جلوگیری شود و این قبیل فشار باید با رعایت مدت کارکرد و میزان فرسودگی دستگاه تعیین گردد.

ماده ۱۷ـ نکاتی که در حین بازرسی باید رعایت شوند عبارتند از:

الف ـ استداد شعله باید در محور کوره قرار گیرد.

ب ـ دستگاههای تنظیم کننده سطح آب در وضعیت پائین و بالا باید به نحوه مطلوب عمل نماید.

ج ـ حصول اطمینان از احتراق کامل.

د ـ حصول اطمینان از صحت کار کلیه سیستمهای خودکار.

هـ ـ انجام سایر آزمایش های ضروری.

ماده ۱۸ ـ ولتاژ چراغهای الکتریکی دوره گرد یا ابزارهای برقی دستی که برای بازرسی یا تعمیرات مولد بخار بکار برده میشود نباید از ۲۵ ولت تجاوز کند ( به استثنای دستگاه جوشکاری الکتریکی ).

 

 

 

فصل دوم

مولدهای بخار با فشار متوسط و قوی

بخش یک ـ مرکز تولید بخار (دیگخانه)

ماده ۱۹ ـ مرکز تولید بخار با فشار قوی و متوسط لازم است در محل جداگانه ای بفاصله لااقل سه متر از بناهای دیگر بوده و با مصالح غیر قابل اشتغال ساخته شده باشد. محل مذکور و نحوه نصب مولد بخار باید قبلا به تایید مقام صلاحیتدار رسیده باشد.

ماده۲۰ ـ بالا و اطراف مولد بخار لازم است دور از مواد سوختنی بوده و هیچگونه استفاده ای برای گذاردن و انبار کردن اشیاء از آن بعمل نیاید.

ماده ۲۱ ـ چنانچه در مجاورت مرکز تولید بخار محلی باشد که در آن مواد قابل انفجار و یا سریع الاشتغال بهر نحوی وجود داشته و یا تولید شود لازم است دیوار حد فاصل دو قسمت کامل و مقاوم و بدون هرگونه منفذ و معتبر و بریدگی باشد.

ماده ۲۲ ـ در دیگ خانه و همچنین در محلهای زیر آب ـ خاکستردان و معابر لوله های بخار تحت فشار و هر محل دیگری که خطر محصور شدن کارگران هنگام انفجار دستگاهها در بین باشد لازم است لااقل دو راه خروج بدون هرگونه مانع وجود داشته باشد.

ماده ۲۳ ـ برای دسترسی مطمئن و راحت به شیرها و ستونهای آب‌نما و وسایل تنظیم و سایر متعلقات مولد بخار لازمست سکوهاـ راهروها و پلکانهایی ساخته شده باشد که از فلز یا مصالح غیر قابل اشتغال بوده و خطر لغزیدن کارگران در آنها وجود نداشته باشد.

ماده ۲۴ ـ سکوهای راهرو که در بالا و یا کنار یکدسته مولد بخار ساخته شده باشد لازم است دارای لااقل دو پلکان باشد که حتی الامکان از یکدیگر دور باشند.

ماده ۲۵ ـ دیگخانه باید بقدر کافی وسیع و مرتفع باشد و برای سهولت نصب و عمل شیرها و وسایل اطمینان و منضمات لازم است سقف آن لااقل ۱۵ سانتی متر از بالای مرتفع ترین شیر و منضمات آن بلندتر و نیر ۸۰/۱ متر از کف مرتفع ترین سکوهای راهرو بالاتر باشد.

ماده ۲۶ ـ چاله کانال معبر لوله ها و محل خاکستر و غیر لازم است پوشیده یا بوسیله پاگیر کوتاه و نرده های فلزی محکم با ارتفاع مناسب محصور شود.

ماده ۲۷ ـ پی ریزی و پایه سازی و قطعات تکیه گاه مولدهای بخار باید طوری محاسبه و ساخته شده باشند که اولا در مقابل فشار حاصل از حداکثر وزن دستگاه هنگام آزمایش های آب سرد و همچنین کشش و فشارهای مربوط به انبساط و انقباض حرارتی مقاومت نماید. ثانیا طور به یکدیگر مرتبط و متصل شده باشند که وضع نسبی آنها محفوظ بماند. ضمنا برای دیگهای افقی با طول زیاد استفاده از غلطک در زیر پایه های یکی از دو سردیگ جهت سهولت عمل انبساط و انقباض و جلوگیری از تغییر حالت ضروری است.

ماده ۲۸ ـ چنانچه مولد بخار روی پایه و تکیه گاههای فولادی سوار شده باشند پایه ها و تکیه گاهها باید طوری ترتیب داده و یا عایق شوند که گرمای کوره نتواند مقاومت آنها را تقلیل دهد.

ماده ۲۹ ـ طرز نصب لوله های مولد بخار باید طور باشد که با پیش بینی نمودن غلاف ها و بست های فراخ عمل انقباض و انبساط لوله ها به آسانی صورت گیرد.

ماده ۳۰ ـ پایه های مولدهای بخار ایستاده می بایستی بوسیله قطعات فولادی به زمین مهار شده باشند.

ماده ۳۱ ـ بدنه آبگیر مولدهای بخار لازم است لااقل ۳۰ سانتی متر با زمین فاصله داشته و زیر آن قابل بازدید باشد.

 

 

 

بخش دوم ـ دریچه های بازدید و انفجار

ماده ۳۲ ـ کلیه مولدهای بخار و متعلقات آنها می بایستی بر حسب مورد آزمایش و نظافت باشند ( به استثنای بعضی انواع مخصوصی که احتیاج به چنین دریچه هایی ندارند.)

ماده ۳۲ ـ دریچه های آدم رو لازم است دارای وسعت کافی و لااقل به اندازه های زیر باشد:

اقطار ۳۰ و ۴۰ سانتیمتر برای دریچه های بیضی شکل و قطر ۴۰ سانتی متر برای دریچه های دایره ای شکل .

ماده ۳۴ ـ دریچه های دست رو باید دارای ابعاد کافی برای دخول یکدست بوده و لااقل به اقطار ۹۰ میلیمتر باشد.

ماده ۳۵ ـ درب آتشخانه هایی که بوسیله دست تغذیه می شوند و کوچکترین بعد اجاق آنها ۶۰ سانتی متر یا بیشتر است باید دارای شکل مناسب و اندازه کافی جهت ریختن سوخت عملیات مربوطه بوده و ابعاد آن کمتر از اندازه های زیر نباشد:

۳۰ سانتیمتر در ۴۰ سانتی متر برای دریچه های بیضی شکل و مستطیل و ۴۰ سانتی متر قطر برای دریچه های مدور.

ماده ۲۶ ـ دریچه های بازدید و آتشدان در مولدهای بخار که در ارتفاع کمتر از دو متر از کف دیگخانه یا از سطح کار نصب شده و معمولا در موقع روشن بودن مولد از آنها استفاده می شود لازم است از خارج به داخل باز شود.

ماده ۳۷ ـ آتشخانه مولدهای بخار با سوخت مایع ـ پودر ذغال و یا گاز لازم است دارای یک یا چند دریچه انفجار در بالاترین نقطه فضای احتراق باشد و چنانچه دریچه در ارتفاع کمتر از دو متر از کف یا سطح کار قرار گرفته باشد لازم است جلو آن حائل های سپر مانند برای حفاظت کارگران نصب نمایند.

 

 

 

بخش ۳ ـ سوپاپهای اطمینان

ماده ۳۸ ـ هر مولد بخار باید لااقل مجهز به یک سوپاپ اطمینان با رعایت شرایط زیر باشد :

الف ـ روی بدنه آن نصب شود.

ب ـ مستقیما و بلاواسطه به دیگ مربوط باشد.

ج ـ مابین آن و مولد بخار و همچنین پس از آن تا دهانه خروج بخار هیچگونه مانع و شیر دیگری قرار نگیرد.

ماده ۳۹ ـ سوپاپ یا سوپاپهای اطمینان باید جمعا بتوانند مقدار بخار اضافی را در حداکثر بار براحتی تخلیه نمایند.

ماده ۴۰ ـ جنس نشیمن و صفحه سوپاپهای اطمینان باید از مواد مناسبی که در مقابل خوردگی و زنگ زدگی مقاومت دارند ساخته شده و نشیمن مزبور طوری به بدنه سوپاپ محکم شده باشد که کنده شدن آن ممکن نباشد.

ماده ۴۱ ـ سوپاپهای اطمینان باید با رعایت شرایط زیر ساخته و نگهداری شوند.

الف ـ خرابی بعضی از قطعات مانع خروج آزاد کامل بخار اضافی از سوپاپ نگردد.

ب ـ در اثر عمل سوپاپ هیچگونه ضربه ای که مزاحم برای خود سوپاپ یا مولد باشد ایجاد نگردد.

ج ـ صفحه سوپاپ روی نشیمن بچرخند.

ماده ۴۲ ـ سوپاپهای اطمینان باید :

الف ـ بطور روان و بدون ضربه کار کند.

ب ـ پلمپ گردیده یا بطریقی حفاظت شود که اشخاص غیر مجاز نتوانند آن را از تنظیم خارج نمایند.

ج ـ مجهز به وسائل لازم برای برداشتن آن در مواقع آزمایش مولد باشد.

ماده ۴۳ ـ دهانه های تخلیه بخار سوپاپ های اطمینان و یا منتهی الیه لوله تخلیه آنها باید به ارتفاع کافی و بالاتر از محل کار کارگران قرار داده شده باشد بطوریکه ارتفاع آنها از کف زمین یا سکو کمتر از سه متر نباشد.

ماده ۴۴ ـ چنانچه برای تخلیه بخار لوله ای به قسمت خروجی سوپاپهای اطمینان متصل شود باید:

الف ـ سطح مقطع داخلی لوله کمتر از سطح مقطع دهانه خروجی سوپاپهای اطمینان نباشد.

ب ـ دارای مجرای فاضل آب باز به منظور تخلیه آزاد بخارهای تقطیر شده و جلوگیری از جمع شدن آب بروی سوپاپ اطمینان باشد.

ماده ۴۵ ـ وقتی که خفه کن روی سوپاپهای اطمینان بکاربرده شده لازم است :

الف ـ دارای مقطع خروجی کافی باشد تا فشار مخالفی که ایجاد میکند مزاحم عمل صحیح سوپاپ اطمینان نگردد.

ب ـ طوری ساخته شود که معبر بخار در نتیجه رسوبات حاصله تنگ نشود.

ج ـ صدای خروج بخار بسهولت بگوش متصدی دیگ برسد.

ماده ۴۶ ـ بخار داغ کن (سوپر هیتر) هائیکه مجزا از مولد بخار نصب شده باشند لازم است مجهز به یک یا چند سوپاپ اطمینان نزدیک دهانه خروجی باشند . چنانچه بخار داغ کن بلافاصله متصل به لوله رابط ی (کلکتور ) بوده و جریان دائم بخار در آن بر قرار باشد ممکن است سوپاپ های اطمینان را در هر نقطه از کلکتور قرار دهند.

ماده ۴۷ ـ چنانچه مولد بخار دارای پیش گرم کن آب (اکونومایرز) باشد لازم است این قسمت نیز مجهز به یک سوپاپ اطمینان طبق شرایط ( مواد ۳۹ و ۴۰ ) باشد.

 

 

 

بخش ۴ ـ شیرهای قطع جریان بخار

ماده ۴۸ ـ در مسیر هر لوله انشعاب بخار از مولد بخار باید شیرهای سد کننده بخار وجود داشته باشد که حتی المقدور در دسترس نصب شده باشد (باستثنای انشعابات دریچه اطمینان و بخار خشک کن).

ماده ۴۹ ـ شیرهای سد کننده اصلی مولد بخار باید مجهز به وسایل فرمان سریع و مناسب طبق شرایط زیر باشد:

میله شیرهای مذکور باید به میزان کافی طویل باشند به نحویکه بتوان از داخل دیگ خانه و یا خارج آن شیر را با وسایل مکانیکی (چرخ دنده و زنجیر) باز و بسته نمود و در صورتیکه باز کردن و بستن شیرهای فوق الذکر از خارج و از فاصله دور فرمان داده شود (تله کماند ) باید یک وسیله دستی نیز به این منظور در محل محفوظ پیش بینی شود تا در موقع از کار افتادن دستگاه تله کماند مورد استفاده قرار گیرد.

ماده ۵۰ ـ موقعی که دو یا چند مولد بخار به یک لوله اصلی متصل باشند باید روی لوله انشعاب اصلی مولد بخاریکه دریچه آدم رو دارد و شیر سد کننده قابل قفل کردن که بین آنها یک قطره گیر نصب شده وجود داشته باشد لوله فاضل آب قطره گیر باید دارای مقطع کافی بوده و جریان آب در آن آزادانه انجام گرفته و قابل رویت باشد.

ماده ۵۱ ـ در هر مورد که بعد از شیر سد کننده خطر تقطیر بخار وجود داشته باشد باید یک قطره گیر با لوله فاضل آب مناسب نصب گردد.

 

 

 

بخش ۵ ـ لوله های منبع آب پرکن مولدهای بخار

ماده ۵۲ ـ قطر لوله های اتصال مولدهای بخار به منبع آب پرکن های مربوطه نباید از ۲۵ میلیمتر (یک اینچ) کمتر باشد و لازم است مسیر آن حتی المقدور کوتاه و مستقیم گرفته شود.

ماده ۵۳ ـ در مولدهای بخار افقی لوله دار با برگشت شعله لازم است لوله هایی که بخار را از مولد به بالای منبع آب پرکن می برد از روی استوانه دیگ و یا از بالای صفحه های جلو و عقب استوانه گرفته شود و لوله ای که آب را از منبع آب پرکن به مولد می رساند لااقل پانزده سانتی متر پائین تر از محور استوانه وارد شود.

ماده ۵۴ ـ در مولدهای بخار با اجاق داخلی ورود آب باید درنقطه ای که لااقل ۱۵ سانتی متر زیر پائین ترین سطح آب یا نزدیک آن باشد بعمل آید.و در هر حال بیش از ۴۵ سانتیمتر بالاتر از سقف آتشخانه باشد.

ماده ۵۵ ـ در هر جا که خم یا زانویی در لوله های آبرسان وجود داشته باشد لازم است برای سهولت تنظیف و گرفتن حجم آب بجای زانو ، چهار راه یا سه راه بکار برده شود.

ماده ۵۶ ـ منبع های آب پرکن لازم است مجهز به یک شیر زیر آب (تخلیه) که با لوله به محل مناسبی منتهی میشود باشد.

ماده ۵۷ ـ روی لوله های اتصال مابین مولد بخار و منبع آب پرکن هیچگونه انشعابی به غیر از آنچه ذیلا گفته می شود مجاز نیست .

تنظیم کننده بخار ـ تنظیم کننده تغذیه آب ـ زیر آب ـ فشار سنج و وسائلی که مانع فرار فوق العاده آب یا بخار شود.

 

 

 

بخش ۶ ـ فشار سنج

نکات ایمنی فشارسنج دیگ بخار و بویلر

فشارسنج دیگ بخار

ماده ۵۸ ـ هر مولد بخار لازم است مجهز به یک فشار سنج بخار بوده و در محلی نصب شود که :

الف ـ محفوظ از لرزش باشد

ب ـ وضع آن براحتی قابل تنظیم باشد.

ج ـ قرائت آن از محلی که معمولا متصدی دستگاه در مقابل یا در پهلوی مولد می بایست آسان و بدون مانع باشد.

ماده ۵۹ ـ اتصال فشار سنجهای بخار باید به قسمت بخار مولد یا لوله اتصال بخار منبع آب پرکن بوسیله یک سیفون به مشخصات ذیل بعمل آید :

الف ـ قطر کافی بطوریکه لوله فشار سنج همیشه مملو از آب باشد.

ب ـ جدا کردن آن از دستگاه میسر نباشد مگر :

۱ ـ بوسیله یک شیر سماوری دسته داری که دسته آن در موقع باز بودن شیر بموازات لوله رابط قرار گیرد.

۲ ـ در مورد مولدهای بخار با فشار ۳۵ کیلوگرم بر سانتی متر مربع یا بیشتر بوسیله یک شیر فلکه ای کشویی یا سوپاپی.

ماده ۶۰ ـ صفحه مدرج فشار سنج باید دارای مشخصات زیر باشد :

الف ـ اندازه صفحه و حروف و علامات  آنطوری باشد که تقسیمات ارقام و عقربه براحتی لااقل از فاصله چهارمتری برای شخصیکه دید طبیعی دارد قابل تشخیص باشد.

ب : لااقل برای فشار معادل یک برابر و نیم و بلکه دو برابر فشار مجاز مولد بخار ساخته و مدرج شده باشد و صفحه مربوطه طوری نصب گردد که عقربه در موقع کار عادی در وضع قائم قرار گیرد.

ج ـ حداکثر فشار مجاز به رنگ قرمز روی صفحه مدرج نشان داده شود.

ماده ۶۱ ـ کلیه فشار سنجهایی که در مرکز یا دیگ خانه نصب میشوند از یک نوع و دارای صفحات متحد الشکل باشند.

ماده ۶۲ ـ هر مولد بخار باید دارای محل انشعاب مخصوص جهت یک فشار سنج آزمایشی با شیر قطع کننده باشد بدین منظور :

روی مولد بخار یک شیر سه راه گذشته می شود که روی یک انشعاب آن فشار سنج اصلی و روی انشعاب دیگر شیر قطع کننده برای نصب فشار سنج آزمایشی قرارداده میشود.

 

 

 

بخش ۷ ـ وسائل آب نما

ماده ۶۳ ـ هر مولد بخار باید دارای یک یا ترجیحا دو آب نما باشد و در این آب نماها مراتب و شرایط زیر رعایت شود .

الف ـ طوری قرار گیرد و یا با وسایلی مجهز شود که به سهولت توسط متصدی مربوطه قابل روئت باشد.

ب ـ در بالا و پائین دارای شیر زود بند باشد که بسهولت بتوان در صورت شکستن شیشه آن را از روی زمین بست.

ج ـ مستقیما به بدنه مولد بخار توسط لوله هایی که قطر داخلی آنها کمتر از ۱۲ میلیمتر (یک دوم اینچ) نباشد متصل گردد.

د ـ مجهز به شیر تخلیه بوده و فاضلآب آن در محلی بدون خطر هدایت شود.

هـ ـ مجهز به شیشه مسلح یا حفاظت مناسب دیگری باشد تا کارگران را در صورت شکستن شیشه و پرتآب ذرات آن و یا خارج آب و بخار داغ حفظ نماید بدون آنکه موجب اشکال خواندن و دیدن سطح آب گردد.

ز ـ لازم است حد مجاز سطوح پائین و بالای آب توسط علامت هایی روی لوله آب نما مشخص گردد.

ماده ۶۴ ـ آب نماها باید طوری نصب و مستقر گردد که چنانچه سطح آب در پائین ترین نقطه قابل رویت برسد هنوز آب به میزان کافی در دیگ برای جلوگیری از خطرات احتمال وجود داشته باشد.

 

 

 

بخش ۸ ـ شیرهای کنترل سطح آب

ماده ۶۵ ـ الف : مولد بخار باید لااقل مجهز به سه شیر کنترل سطح آب باشد و این شیرها در همان ارتفاع حدفاصل قسمت تحتانی و فوقانی شیشه آب نماها نصب شده باشند.

ب : وقتی که مولد بخار مجهز به دو آب نما با اتصلات مستقل بوده و فاصل افقی آنها از یکدیگر کمتر از هفتاد سانتیمتر نباشند در این صورت نصب شیرهای کنترل سطح آب اختیاری خواهد بود.

ج : شیرهای کنترل سطح آب برای مولدهایی که مجهز به سیستم کنترل خودکار سطح آب می باشند و همچنین مولدهای کوچک و کمتر از ۱۲۰ لیتر حجم لزومی ندارد ولی این قبیل مولدها باید مجهز به یک شیر آزمایشی در پائین ترین سطح مجاز آب باشند بطوریکه هر وقت باز کنند آب از آن جاری شود.

د ـ مولدهای بخار نوع لکوموتیو که بیشتر از ۹۰ سانتی متر قطر نداشته باشند و همچنین برای مولدهای بخار از نوع اجاق داخلی و لوله عبور دود افقی که سطح حرارتی آنها از ۵ متر مربع متجاوز نباشد فقط دو شیر کنترل سطح آب لازم است.

ماده ۶۶ ـ شیرهای کنترل سطح آب که بالاتر از سطح زمین و یا محل و دورتر از دسترس واقع شده اند باید مجهز به وسایل زیر باشند :

الف ـ دسته یا زنجیری که بطور دائم به آنها متصل بوده و بتوان شیرها را از پائین باز و بسته نمود.

ب ـ وسائل مناسب برای حفاظت کارگر در مقابل ریزش آب یا بخار در حین باز کردن آنها.

 

 

بخش ۹ ـ فشنگ فوزیبل

ماده ۶۷ ـ فشنگهای فوزیبل مولد بخار که بعنوان وسیله اضافی برای اعلام خطر کم شدن سطح آب بکار میرود باید در فواصلی که از ۱۲ ماه تجاوز نکند تعویض گردد و پوسته فشنگ نباید مجددا مورد استفاده قرار گیرد.

ماده ۶۸ ـ درمولدهایی که فشار آنها از ۱۷/۵ کیلو گرم بر سانتیمتر مربع زیادتر باشد نباید فشنگ فوزیبل بکار برد.

ماده ۶۹ ـ فشنگهای فوزبیل در مولدهای بخار که با آتش کوره عمل میکنند باید در بالاترین نقطه کوره که در معرض حرارت مستقیم باشند نصب گردند.

ماده ۷۰ ـ در صورتیکه در مولدهای بخار فشنگ فوزیبلی بکار رود که با بخار عمل میکند باید این فشنگ در همان سطحی قرار گیرد که معمولا فشنگ فوزیبل آتشی نصب میشود.

 

 

 

بخش ۱۰ ـ سیستم کنترل خودکار سطح آب

ماده ۷۱ ـ مولدهایی که بعد از تصویب این آئین نامه ساخته و نصب می شوند باید مجهز به دو دستگاه سیستم خودکار (الکتریکی یا الکترونیکی ) کنترل سطح آب باشد بطوری که بتوانند مراحل زیر را کنترل نمایند.

الف : روشن کردن پمپ تغذیه جهت تامین کمبود آب و خاموش کردن آن بعد از تامین آب لازم.

ب : در صورتیکه پمپ تغذیه آب روشن نشده و سطح آب مولد از حد بخار پائین ت برود مشعل قطع گردد.

ج : چنانچه پس از قطع سوخت با هم پمپ عمل ننماید منجر به قطع و خاموش نمودن کل سیستم مشعل گردد.

بخش ۱۱ ـ زیر آب یا لوله های تخلیه مولدهای بخار

ماده ۷۲ ـ هر مولد بخار باید حداقل مجهز به یک لوله تخلیه یا زیر آب باشد که به پائین ترین سطح آب دیگ مربوط بوده و روی آن یک شیر نصب شود تا بوسیله تمام آب دیگ را خارج نمود.

ماده ۷۳ ـ در صورتیکه چند مولد بخار در یک محل نصب شده باشند و لوله های تخلیه آنها یه بک مجرای مشترک متصل باشد هر یک از لوله های تخلیه دیگ ها باید مجهز باشد به :

  • دو شیر که به آهستگی باز شود.
  • یا یک شیر اهسته و یک شیر تند بازشو.
  • یا یک شیر تخلیه که توسط کلید مخصوص بازو بسته شود و این کلید یگانه کلید تمام شیرهای تخلیه مولدها بوده تا فقط موقعیکه شیر بسته باشد بتوان کلید را برداشت.

ماده ۷۴ ـ شیرهای زیرین لوله های تخلیه در مولد بخار باید از هر گونه مانع یا حفرهایی که امکان جمع شدن روسوبات را دارد و مانع جریان گردد عاری باشد.

ماده ۷۵ ـ وقتیکه لوله های تخلیه مولدهای تخلیه مولدهای بخار در معرض حرارت مستقیم کوره قرار گیرد باید آنها را بوسیله مواد نسوز طوری عایق نمود که در ضمن به آسانی قابل بازرسی باشد.

ماده ۷۶ ـ محل ریزش آب لوله های تخلیه مولدهای بخار باید طور انتخآب گردد که خطری برای کارگران نداشته باشد و همچنین لوله های تخلیه نباید به فاضلآب مستراح مربوط گردد مگر آنکه قبلا از مخازن تخلیه مولد بخار عبور داده شود.

ماده ۷۷ ـ در صورتیکه مخازن تخلیه برای مولدهای بخار بکار رود این مخازن باید دارای وسائل زیر باشد.

الف ـ لوله های هواکش که شیر یا سوپاپی نداشته و سطح مقطع آن طور باشد که از زیاد شدن فشار در مخزن جلوگیری نماید .

ب ـ مخزن طوری نصب گردد که کلیه قسمتهای آن را بتوان بسهولت بازرسی کرد.

 

 

 

بخش ۱۲ ـ آبرسانی مولدهای بخار

ماده ۷۸ ـ در صورتیکه تغذیه مولدهای بخار تماما از بخار تقطیر شده بعمل نیاید لازم است برای تامین کمبود از آبهای مناسبی که سبک و تصفیه کرده باشند مصرف نمایند تا از خوردگی جدار مولدهای بخار و ایجاد رسوب جلوگیری شود. همچنین می بایستی در مولدهای بخاری که از آب تقطیر شده و برگشتی استفاده میگردد در مسیر تغذیه آب به دیگ دستگاه جذب گازهای محلول در آب نصب گردد.

ماده ۷۹ ـ انتهای لوله های آبرسانی باید دارای شرایط زیر باشد:

الف ـ طوری نصب شود که آب ورودی در هیچ حال مستقیما به سطوحی که در معرص تشعشع آتش یا تماس با گاز در درجات حرارت زیاد می باشند برخورد ننمایند و همچنین این برخورد نزدیک به اتصلات پرچ (یا جوش) شده پوسته کوره یا اتصالات پرچ (یا جوش) شده جدار دیگ صورت نگیرد.

ب ـ در صورت لزوم موانع سپر مانندی برای انحراف جریان آب از اتصالات پرچ ( یا جوش) شده تعبیه نمایند.

ماده ۸۰ ـ لوله های آبرسانی مولدهای بخار باید به یک شیر یک طرفه ( یا سوپاپ سد کننده ) مجهز بوده و بین آن و مولد بخار شیر دیگری نصب گردد.

ماده ۸۱ ـ در صورتیکه تعداد و یا چند مولد بخار از منبع مشترکی آب بگیرند هر یک از انشعابات لوله های آبرسانی نیز باید دارای شیری باشند که بین شیر کنترل یک طرفه و منبع آبرسانی نصب شده باشند بنحوی که مانع جریان آب از مولدی به مولد دیگر گردد.

ماده ۸۲ ـ وقتی که مولدهای بخار مجهز به دو دستگاه آبرسانی باشند باید برای هر یک از آنها شرایط مندرج درمواد ۷۸ تا ۸۱ رعایت شود.

ماده ۸۳ ـ وقتی که پیش گرم کن و یا دستگاههای دیگر گرم کننده آب ورودی مستقیما بدون واسطه یک شیر متصل به مولد بخار باشد در این صورت شیرهای کنترل یک طرفه باید قبل از پیش گرم کن و یا گرم کننده آب نصب گردد.

ماده ۸۴ ـ در مواردیکه دستگاه گرم کننده آب از نوع روباز بوده و یا بخارهای خروجی یک ماشین بخار گرم شود لازم است یک وسیله جدا کننده روغن روی لوله خروج بخار ماشین نصب شود تا مانع اختلاط روغن با آب گردد.

ماده ۸۵ ـ مولدهای بخاریکه بیش از ۲۵ متر مربع سطح حرارتی دارند باید لااقل دارای دو دستگاه آبرسانی مجهز به وسائل محرک مستقل باشند که دبی هر یک از آنها معادل دو برابر قدرت تبخیر مولد بوده باشد.

ماده ۸۶ ـ در واحدهایی که از مولد بخار استفاده می نمایند لازم است آزمایش ها و کنترلهای لازم را روی آب مصرفی و آب تصفیه شده خروجی دستگاه سختی گیر و نیز آب داخل دیگ مستمرا بعمل اورده و نتیجه در فرمهای مخصوص مولدهای بخار ضبط و نگهداری شود.

ماده ۷۸ ـ براساس آزمایش ات فوق باید مواد شیمیایی لازم طبق نظر متخصصین در زمانهای مناسب به آب دیگ افزوده گردد.

 

 

 

بخش ۱۳ ـ پیش گرم کن آب

ماده ۸۸ ـ پیش گرمکن هایی که روی مولدهای بخار بکار میرود باید دارای تجهیزات زیر باشند :

الف ـ دماسنج برای تعیین درجه حرارت آب ورودی و خروجی پیش گرمکن .

ب – دریچه تنظیم کننده میزان خروج دود و خروجی پیش گرمکن.

ج – دهانه های دست رو روی کلکتورها در مقابل هریک از لوله ها به منظور خارج ساختن و رسوبات جمع شده در داخل ان.

د ـ یک سوپاپ اطمینان

ماده ۸۹ ـ اطاق پیش گرمکن ها باید دارای دریچه های تهویه ای باشند که بوسیله آنها جریان هوا در فضای دور پیش گرم سهل گردد و همچنین دارای دریچه های انفجار باشد که در مواقع انفجار و ازدیآبی موقع فشار داخل اطاق بطرف خارج باز گردد. این

دریچه ها بایستی در ارتفاع حداقل دو متر از پاگرد باشند.

بخش ۱۴ ـ دستگاه خودکار مکش دود

ماده ۹۰ ـ تنظیم کننده های خودکار ورودی هوا و خروجی دود در مولدهای بخار باید طوری تعبیه شده باشند که در موقع خراب شدن و یا از کارافتادن مکانسیم خودکار آنها از بسته شدن مجرای خروجی دود باز شدن مجرای ورودی هوا جلوگیری بعمل آید.

 

 

 

بخش ۱۵ ـ سیستم های سوخت رسانی مولدها

ماده ۹۱ ـ در مولدهای بخار با سوخت گاز باید هر سوخت پاش (مشعل) به وسایل مجهز باشد:

الف ـ یک شیر مخصوص به منظور قطع سریع گاز.

ب ـ یک مجرای قابل تنظیم ورود گاز و یا مجرایی که دهانه آن بر حسب احتیاج قابل تعویض باشد.

ج ـ یک سد کننده قابل تنظیم هوای مورد نیاز که بتواند بطور کامل ورود هوا را قطع کند. این سد کننده باید دارای ضامن فنری و یا پیچی باشد که از باز شدن بی مورد آن جلوگیری کند.

د ـ یک لوله مخلوط کننده هوا و گاز که طولش لااقل ۶ برابر کوچکترین قطر آن باشد.

هـ ـ شعله کوچک دائمی (گیرانه)

و ـ تا حدود امکان یک تنظیم کننده خودکار ورود گاز که با فشار بخار عمل کند و بنحوی ساخته شود که در موقع خرابی آن بخار به داخل اطاق سوخت و یا لوله های ورودی گاز نفوذ ننماید.

ماده ۹۲ ـ مولدهای بخاری که با سوخت کار میکند نباید در محوطه محصور نصب شود مگر اینکه محوطه مذکور مجهز به وسایل تهویه دائم باشد تا از جمع شدن گاز در آن جلوگیری بعمل آید.

ماده ۹۳ ـ در مورد مولدهای بخار ذغال سوز که بطور خودکار تغذیه میشوند کلیه قسمتهای متحرک که احتمال برخورد با کارگر دارند و ایجاد خطر می نمایند باید به وسایل لازم طبق مقررات مربوط به این موضوع حفاظت شده باشند.

 

 

 

بخش ۱۶ ـ اتو کلاوهایی که مستقیما با شعله گرم میشوند

ماده ۹۴ ـ اتوکلاوهایی که مستقیما با شعله گرم میشوند باید مجهز به یک ترمو کوپل الکتریک باشند که در داخل وکف اتو کلاو جوش شده باشد تا موقعیکه حرارت اتو کلاو از حد مجاز تجاوز کند سبب قطع سوخت اتوکلاو گردد.

 

 

 

فصل سوم

مولدهای بخار با فشار کم و دیگهای آب داغ

بخش ۱ ـ فشار و درجه حرارت

ماده ۹۵ ـ مولدهای بخار با فشار کم که در این فصل مورد بحث میباشد آنهایی هستند که بخار حاصله صرفا برای گرم کردن بکار برده شود و فشار موثر بخار از یک اتمسفر ( یک کیلو گرم سانتیمتر مربع ) تجاوز ننماید. دیگهای آب گرم مورد بحث در این فصل نیز دیگهایی هستند که درجه حرارت آب گرم تولیدی از ۱۲۰ درجه سانتی گراد بیشتر نباشد.

در غیر این دو حالت و در صورت تجاوز فشار یا درجه حرارت از حدود فوق الذکر مولد یا دیگ مشمول مقررات فصل دوم (مولدهای بخار با فشار قوی و متوسط) بوده و جنس ساختمانی آنها نمی تواند از چدن باشد.

 

 

 

بخش ۲ ـ دریچه های بازدید

ماده ۹۶ ـ مولدهای بخار با فشار کم از ورقه فولاد ساخته شده باشند باید دارای دریچه بازدید آدم رو و دریچه شستشو (دریچه دست رو) برای تمیز کردن باشد تا بوسیله آنها بازرسی داخلی و رسوب گیری امکان پذیر گردد ولی در مورد مولدهای کوچک که ورود کارگر غیر ممکن است میتوان از تعبیه دریچه آدم رو صرفنظر کرد.

ماده ۹۷ ـ دریچه آدم رو جهت بازدید و یا دریچه های شستشو که در سر و یا جدار مولدهای بخار استوانه ای فولادی تعبیه میشود باید طبق مشخصات مواد ۳۳ ـ ۳۴ و ۳۵ از مقررات بخش ۲ فصل دوم باشد مگر در مورد دیگهای نوع لوکوموتیو یا مولدهای با اجاق خارجی و انواع دیگری که ساختمان آنها اجازه تعبیه دریچه های آدم رو را نمیدهد.

ماده ۹۸ ـ مولدهای بخار با فشار کم و دیگهای آب گرم که از چدن ساخته شده اند باید دارای دریچه های شستشوی مناسب جهت رسوب گیری باشند.

 

 

 

بخش ۳ ـ سوپاپ اطمینان

ماده ۹۹ ـ مولد بخار با فشار کم باید لااقل مجهز به یک سوپاپ اطمینان یا وسیله ایمنی دیگر جهت تخفیف فشار زائدی که احیانا ایجاد شود باشد.

این وسایل لازم است قبلا از نظر ساختمانی و درستی عمل مورد آزمایش قرار گیرد.

ماده ۱۰۰ ـ سوپاپهای اطمینان باید با مقررات مواد ۳۸ تا ۴۵ بخش ۳ فصل دوم وفق داده از پلمپ گردد ضمنا طوری تنظیم شوند که بخار را در فشاری کمتر از یک کیلو گرم بر سانتیمتر مربع تخلیه نماید . پلمب باید طوری به سوپاپ اطمینان متصل گردد که نتوان آن را بدون شکستن پلمپ از دستگاه جدا نمود.

 

 

 

بخش ۴ ـ سوپاپ اطمینان فشار آب

ماده ۱۰۱ ـ هر دیگ آب داغ باید لااقل مجهز به یک سوپاپ اطمینان یا مخزن انبساط باشد.

ماده ۱۰۲ ـ سوپاپهای اطمینان فشار آب برای دیگهای آب داغ باید طوری تنظیم شده باشد که در فشارهای مساوی یا اندکی کمتر از فشار موثر مجاز دیگ باز گردد.

ماده ۱۰۳ ـ در سوپاپ های اطمینان فشار آب استعمال دیافراگم و نشمین های لاستیکی یا اجناس مشابه که در اثر آب داغ یا بخار پوسیدگی و یا خرابی پیدا کند و از کار بیفتد ممنوع است.

ماده ۱۰۴ ـ سوپاپ های اطمینان فشار آب باید طوری قرار گیرد که خطر سوختگی برای افراد ایجاد نکند با بوسیله لوله بخار ادامه پیدا کند.

ماده ۱۰۵ ـ در صورتیکه در لوله ورودی آب مولد بخار با فشار کم یا دیگ آب شیر سد کننده نصب شده باشد لازم است شیر سد کننده دیگری در لوله خروجی نصب گردد.

ماده ۱۰۶ ـ در صورتیکه دو یا چند مولد بخار با فشار کم و یا دیگ آب داغ به لوله یا شبکه مشترک متصل باشد لازم است در لوله های ورود و خروج هر کدام شیرهای سد کننده ای وجود داشته باشد.

 

 

 

بخش ۶ ـ منبع آب پرکن (منبع انبساط)

ماده ۱۰۷ ـ منبع های آب پرکن مولدهای بخار با فشار کم یا دیگهای آب داغ تابع همان مقررات مواد بخش ۵ از فصل دوم مربوط به مولدهای بخار با فشار متوسط و قوی می باشد.

 

 

 

بخش ۷ ـ فشار سنج

ماده ۱۰۸ ـ هر مولد بخار با فشار کم باید مجهز به یک فشار سنج بخار باشد که ساختمان و نصب آن با مقررات مواد بخش ۶ از فصل دوم مربوط به مولدهای بخار با فشار زیاد و متوسط تطبیق نماید.

 

 

 

بخش ۸ ـ فشار سنج آب

ماده ۱۰۹ ـ هر دیگ آب داغ باید مجهز به یک فشار سنج آب باشد و این دستگاه طوری به دیگ یا به لوله اصلی خروجی متصل باشد که جدا کردن آن از دیگ میسر نباشد مگر بوسیله شیر مخصوص خود دستگاه و شیر مخصوص فشار سنج روی لوله ای نزدیک به آن نصب میگردد . این شیر دارای دسته گونیا شکل می باشد که در موقع باز بودن به موازات لوله آب قرار میگیرد.

ماده ۱۱۰ ـ صفحات فشار سنج در دیگهای آب داغ باید :

الف ـ لااقل تا یک برابر و نیم حداکثر فشار سنج مجاز درجه بندی شده باشد.

 

 

 

بخش ۹ ـ تنظیم کننده سوخت بوسیله فشار بخار

ماده ۱۱۱ ـ وقتی دستگاه تنظیم سوخت بوسیله بخار فرمان داده شود باید این دستگاه طوری تنظیم شده باشد که مانع بالا رفتن فشار مولد از یک کیلوگرم بر سانتیمتر مربع گردد.

 

 

 

بخش ۱۰ ـ دما سنج

ماده ۱۱۲ ـ هر دیگ آب داغ باید مجهز به یک دماسنج با رعایت شرایط زیر باشد :

الف ـ طوری نصب شده باشد که به سهولت بتوان در موقع خواندن فشار دیگ درجه حرارت را نیز خواند.

ب ـ طوری به دیگ مرتبط شود که همیشه درجه حرارت آب دیگ را تعیین نماید.

 

 

بخش ۱۱ ـ دستگاه تنظیم سوخت بوسیله درجه حرارت

ماده ۱۱۳ ـ هر دیگ آب داغ باید مجهز به یک دستگاه تنظیم سوها باشد که تحت تاثیر درجه حرارت آب عمل نماید این دستگاه میزان سوخت را طوری تنظیم می نماید که درجه حرارت آب نتواند از ۱۲۰ درجه سانتیگراد تجاوز نماید.

 

 

بخش ۱۲ ـ آب نمای شیشه ای

ماده ۱۱۴ ـ هر مولد بخار با فشار کم باید مجهز به یک یا چند دستگاه آب نمای شیشه ای باشد بطوریکه :

الف ـ در قسمت پائین یک شیر برای تسهیل تمیز کردن در نظر گرفته شود.

ب ـ از نظر سایر شرایط با مقررات بخش ۷ از فصل دوم مربوط به مولدهای بخار با فشار متوسط و قوی تطبیق نماید.

 

 

 

بخش ۱۳ ـ شیرهای کنترل سطح آب

ماده ۱۱۵ ـ هر مولد بخار با فشار کم باید دارای دو یا چند شیر کنترل سطح آب باشد بطوریکه:

الف ـ در بالاترین و پائین ترین سطح مجاز آب دیگ نصب گردد.

ب ـ با مقررات مواد بخش ۸ از فصل دوم مربوط به مولدهای بخار با فشار متوسط و قوی تطبیق نماید.

 

 

بخش ۱۴ ـ سیستم لوله های دیگ

ماده ۱۱۶ ـ شبکه لوله کشی باید طوری نصب گردد که

الف ـ خطر یخبندان لوله ها در بین نباشد.

ب ـ لوله انبساط مربوطه بطور تصادفی بسته نشود.

 

 

 

بخش ۱۵ ـ زیر آب و تاسیسات تخلیه دیگ

ماده ۱۱۷ ـ هر مولد بخار با فشار کم یا دیگ آب داغ باید دارای زیر آب جداگانه با لوله و شیر تخلیه باشد که با مقررات مواد بخش ۱۰ از فصل دوم مربوط به مولدهای بخار با فشار زیاد و متوسط تطبیق نماید.

 

 

 

بخش ۱۶ ـ لوله های آبرسانی

ماده ۱۱۸ ـ آب ورودی نباید مستقیما بر روی قسمتهایی که در معرض تابش مستقیم حرارت کوره قرار دارند جاری گردد.

ماده ۱۱۹ ـ در جائیکه آبرسانی کلی یا کمبود آب مولد بخار یا دیگ آب داغ بوسیله یک شبکه تحت فشار تامین شود لازم است این شبکه به دستگاه آبرسانی دیگ مربوط گردیده و مستقیما بخود دیگ متصل نگردد.

ماده ۱۲۰ ـ در مولدهای بخار با فشار کم و دیگهای آب داغ آبگیری نباید از مجاری ای که برای منبع آب پرکن یا شیشه های آبنما یا شیرهای کنترل سطح آب تعبیه شده صورت پذیرد.

 

 

 

بخش ۱۷ ـ دستگاههای خود کار آبرسانی و قطع سوخت

ماده ۱۲۱ ـ هر مولد بخار با دستگاه سوخت گیری خود کار باید مجهز به دستگاه خود کار آبرسانی با وسیله خودکار قطع سوخت باشد بطوریکه وقتی سطح آب داخل مولد یا دیگ به پائین ترین حد مجاز رسید:

الف ـ سوپاپ یک طرفه آب گیری نتواند از طریق محفظه شناور آب بداخل دیگ برساند.

ب ـ دستگاه بطور خودکار یکی از سه عمل زیر را انجام دهد :

۱ ـ سوخت را قطع کند.

۲ ـ آب به مقدار لازم به دیگ برساند.

۳ ـ همزمان با قطع سوخت آب گیری نماید.

 

 

 

فصل چهارم بهره برداری و مراقبت مولدهای بخار و دیگهای آب داغ

بخش ۱ ـ کلیات

ماده ۱۲۲ ـ مولدهای بخار اعم از اینکه تغذیه سوخت آنها بطور دستی یا خودکار باید مادمیکه در جریان بهره برداری هستند باید همواره تحت نظارت صحیح و مناسب قرار داشته باشند.

ماده ۱۲۳ ـ کارکنان و متصدیان بهره برداری و مراقبت مولدهای بخار و دیگهای آب داغ بایستی دارای صلاحیت کافی و صاحب تجارب و معلومات فنی باشند.

ماده ۱۲۴ ـ فقط کارکنان مامور رسیدگی و تعمیر دیگ و کسانیکه مستقیما با قسمت تولید نیر ارتباط دارند و اشخاصی که در معیت افراد مجاز و صلاحیتدار هستند حق ورود به دیگخانه را دارند.

 

 

 

بخش ۲ ـ مقدمات برای راه اندازی مولدها

ماده ۱۲۵ ـ قبل از آنکه مولدهای بخار جدید یا تعمیر شده مورد استفاده قرار گیرند باید داخل و خارج آنها کاملا معاینه شوند بطوریکه اطمینان حاصل شود که :

الف ـ کسی در داخل دستگاه نباشد.

ب ـ هیچگونه ماده خارجی و ابزار در آن باقی نمانده باشد.

ج ـ کلیه لوازم و ضمائم لوله کشی ها کاملا آماده بکار باشند.

د ـ کلیه دهانه ها و مجاری تخلیه و دریچه های بازدید بسته باشند.

هـ ـ لوله های مربوط به دریچه های اطمینان ـ فشار سنج های بخار و همچنین لوله های مربوط به منبع آبرسانی باز باشند.

ماده ۱۲۶ ـ قبل از بازکردن شیرهای آبرسانی برای پر کردن مولد شیر تخلیه هوا باید باشد تا هوای موجود به آسانی تخلیه گردد.

ماده ۱۲۷ ـ قبل از روشن کردن اجاق باید دیگ را تا سطح مجاز تولید بخار یا بالاتر از آن از آب پر نموده باشند.

 

 

 

بخش ۳ ـ گرم کردن مولدهای بخار و دیگهای آب داغ

ماده ۱۲۸ ـ گرم کردن مولدها همواره باید به آهستگی و ملایمت و بدون مصرف سوخت زیاد صورت گیرد . رعایت این موضوع مخصوصا در مورد مولدهای بخار نو یا مولدهایی که به تازگی نصب شده باشند لازم است بنحوی که همه قسمتها بطور یکنواخت گرم شده و از اثرات انبساط ناشی از گرم شدن شدید جلوگیری بعمل آید.

ماده ۱۲۹ ـ قبل از آتش کردن اجاق ، دستگاههای تنظیم ورود هوا و خروج دود باید باز باشد.

ماده ۱۳۰ ـ در صورتیکه چند مولد بخار به دودکش مشترکی متصل باشند وقتی که یکی از این مولدهای را بخواهند روشن کنند باید کلیه دریچه ها و تنظیم کننده های دود و هوای مولدهای خاموش مربوط به این دودکش بسته باشد.

ماده ۱۳۱ ـ اگر ذغال یا چوب بعنوان سوخت در مولدهای مصرف شود باید از بکار بردن سوختهای مایع یا سایر مواد قابل اشتعال که موجب انفجار یا پس زدن شعله میگردد خودداری شود.

ماده ۱۳۲ ـ چیدن و آماده کردن آتش گیرانه های مقدماتی در مولدهایی که مصرف چوب که مصرف چوب یا ذغال داشته و تحت تعمیر یا خارج از سرویس هستند باید ممنوع شود تا از خطرات احتمالی برای کارگران در صورت روشن شدن اجاق قبل از آنکه مولد آماده بکار باشد جلوگیری بعمل آید.

ماده ۱۳۳ ـ قبل از روشن کردن آتش در مولدهای با سوختهای نفتی، لازم است آتش کار شخصا اطمینان حاصل کندکه :

الف ـ در کف اجاق و اطراف سوخت پاشها یا در جلو دستگاه ، مواد نفتی وجود نداشته باشد.

ب – به منظور خارج ساختن هرگونه بخار یا گازی که ممکن است موجب انفجار گردد فضای اطاق بخوبی تهویه شده باشد.

ماده ۱۳۴ ـ در صورتیکه نفت ـ گاز ـ گرد ذغال یا پوشال و امثال آن بعنوان سوخت در مولد مصرف شود باید:

الف ـ صفحات تا نظیم خروج دود به اندازه کافی باز شوند تا عمل مکش به آرامی انجام گرفته و در ضمن از پس زدن شعله جلوگیری شود.

ب ـ در صورتی که سوخت پاش مجهز به گیرانه دائم یا وسیله خودکار لازم برای آتش زدن نباشد توسط مشعل های دستی که دسته آنها به اندازه کافی طویل باشد وزن گردد.

ماده ۱۳۵ ـ در صورتیکه اجاق دارای بیش از دو سوخت یا پاش گار یا نفت باشد لازم است ابتدا سوخت پاشی که در وسط قرارداد روشن شود.

 

 

 

بخش ۴ ـ شروع بهره برداری از مولدها

ماده ۱۳۶ ـ وقتی مولد گرم شد باید :

الف ـ سطح آب شیشه های آب نما بوسیله شیرهای کنترل سطح آب آزمایش شود.

ب ـ شیر تخلیه هوا پس از چند دقیقه خروج بخار دسته بسته شود.

ج ـ زیر آب از نطر وجود نشت مورد بازدید قرار گیرد.

د ـ فشار بخار را به آهستگی افزایش دهند.

ماده ۱۳۷ ـ برای وارد ساختن بخار در لوله ها و اتصالات سرد بایستی شیرهای مربوطه به آهستگی باز شوند تا حرارت آنها بتدریج بالا رود.

ماده ۱۳۸ ـ وقتی فشار بخار در مولد بمیزان فشار لازم (فشار کار) رسید لازم است:

الف ـ سوپاپهای اطمینان با دست امتحان شوند.

ب ـ لوله خروجی دود بین مولد و دودکش اصلی باید کاملا باز باشد.

ج ـ شیر سد کننده ما بین مولد بخار و لوله های اصلی بعدی به آهستگی باز شود و چنانچه از شیر یک طرفه استفاده میشود شیر بخار باید بنحوی باز شود که صفحه شیر به آهستگی بالا رود و در جائی که از شیر یک طرفه استفاده نمی شود شیر سد کننده بخار با نهایت آهستگی باز گردد تا فشار مولد بخار با فشار سایر مولدهایی که در مدار قرار دارند برابر شود.

ماده ۱۳۹ ـ شیرها ـ آبنماها ـ فشار سنج ها ـ لوله ها و نیز کلیه متعلقات مولد باید در تمام مدت بهره برداری تحت مراقبت قرار گیرند و نتایج بازدید در فرمهای مخصوص کتبا ضبط و نگاهداری گردد.

ماده ۱۴۰ ـ صفحات مدرج و شیشه های وسایل اندازه گیری فشار ـ شیشه های آبنما و دماسنج ها باید تمیز و قابل روئت نگهداری شوند.

 

 

 

بخش ۵ ـ مراقبت از آتش مولدهای بخار

ماده ۱۴۱ ـ وضع احتراق سوخت مولدهایی که در کار هستند باید حتی الامکان منظم و ثابت باشد.

ماده ۱۴۲ ـ اگر شعله برگشت نماید سوخت اجاق باید کاملا قطع شود قبل از آتش کردن مجدد باید اجاق را کاملا تهویه نمود.

ماده ۱۴۳ ـ در مورد سوخت ذغالی ، و تغذیه دستی سوخت ، متصدیان مربوطه باید :

الف ـ قبل از ریختن سوخت جدید و یا بهم زدن سوخت داخل اجاق اطمینان حاصل کنند که دریچه های دود باز شود.

ب ـ در موقع باز کردن دریچه اجاق پشت آن به قسمتی بایستند که در اثر برگشت شعله به متصدیان مربوطه آسیبی نرسد.

ماده ۱۴۴ ـ وقتی که مقدار زیادی ذغال یک جا در اجاق ریخته میشود باید در وسط آن منافذی تعبیه گردد که گازهای حاصله بسهولت از آن گذشته و مشتعل شوند تا برگشت شعله ایجاد نشود.

ماده ۱۴۵ ـ سیخهای بهمزن آتش نباید روی کف دیگخانه یا در فاصله بین مولدها گذاشته شود بلکه باید آنها را در محل مخصوص طوری قرار داد که قسمتهای داغ آن در دسترس نباشد.

ماده ۱۴۶ ـ وقتی که مولدها دارای گیرانه باشند و دائما کار میکنند باید در هر بست کار لااقل یکمرتبه دوده گیری شوند.

ماده ۱۴۷ ـ موقعی که بخواهند موقتا کوره را بدون استفاده روشن نگهدارند (زنده ) لازم است که :

الف ـ دریچه هواکش خاکستردان را کاملا ببندند.

ب ـ دریچه آتشخانه کمی با باشد بطوریکه مختصر هوایی به بالای سوخت برسد.

ج ـ دریچه های کشویی دودکش برای کشش و تخلیه گازها کمی باز باشند.

ماده۱۴۸ ـ سوخت پاشهای مواد نفتی یا گاز جز در مواردی که به شیرها و وسایل تنظیم خودکار هستند و در موقع خاموشی ورود سوخت را بکلی می بندند لازم است:

الف ـ مراقبت بعمل آید که در موقع پاشیدن یا گاز شعله وجود داشته باشد.

ب ـ چنانچه سوخت پاشی احیانا متوقف گردد باید شیر ورودی سوخت فورا بسته شود و فضای داخل کوره و مجاری مربوطه قبل از اشتعال مجد تهویه کامل گردد.

ماده ۱۴۹ ـ موقعی که بخواهند میزان حرارت را در یک کوره با مواد نفتی یا گاز یا گرد ذغال تغییر دهند لازم است که :

الف ـ قبل از زیاد کردن مقدار سوخت کشش هوا را زیاد نمایند.

ب ـ قبل از کم کردن کشش هوای میزان سوخت را کم نمایند.

ماده ۱۵۰ ـ دریچه های اطمینان یا دریچه های انفجاری لازم است همیشه به وضع آزاد و آماده بکار نگهداری شوند و لااقل هر ۲۴ ساعت یک بار آزمایش گردند.

ماده ۱۵۱ ـ در صورتیکه مولد دارای کاربرد ویژه ای نیز باشد (مانند ری کاوردی بویلر و غیره) سوخت باید از نظر غلظت درجه حرارت و رطوبت هر ساعت مورد آزمایش قرار گیرد و مراتب در فرمهای مربوطه یا دفاتر مخصوصی درج گردد.

ماده ۱۵۲ ـ در سیستمهای گازسوز باید توجه مخصوص بعمل آید که در هیچیک از لوله ها اتصالات و شیرهای گازرسانی نشست گار وجود نداشته باشد.

ماده ۱۵۳ ـ در مولدهایی که با نفت مشعل یا مازوت کار میکنند و طبعا پیش گرم کن سوخت مورد استفاده قرار می گیرد متصدیان مربوطه باید آگاهیهای لازم را در این زمینه داشته باشند.

ماده ۱۵۴ ـ تدابیر لازم به منظور محفوظ نگاهداشتن سوخت از آلوده شدن به مواد خارجی که یکی از عوامل ایجاد دود سخت و کک در جلو کوره می باشد اتخاذ نمایند.

 

 

 

بخش ۶ ـ سطح آب

ماده ۱۵۵ ـ به منظور اطمینان از نگاهداری صحیح سطح آب در مولد بخار متصدی مربوطه لازم است :

الف ـ در ابتدای هر پست و همچنین چند دفعه در ضمن پست سطح آب را بوسیله شیشه آبنما و شیرهای کنترل سطح آب رسیدگی نماید و شیرهای شستشوی آبنما را باز کند تا از ارتباط صحیح لوله ها اطمینان حاصل نماید.

ب ـ سطح آب را در شیشه های آب نما دائما مورد نظر قرار دهد.

ماده ۱۵۶ ـ شیشه های آب نما را باید تمیز نگاهداری و در صورت احتیاج آن را تعویض نمایند بطوریکه سطح آب بسهولت تشخیص داده شود و پس از نصب شیشه جدید و قبل از راه دادن آب مختصری آن را توسط بخار گرم نمایند.

(برای تمیز کردن شیشه آبنما باید آن را از محل نصب جدا نمود)

ماده ۱۵۷ ـ موقعی که سطح آب در شیشه آبنما دیده نشود و یا باز کردن شیر کنترل سطح آب معلوم گردد که سطح آب پایین افتاده لازم است فشار و نیروهای وارده بمولد بطور تدریجی کاسته شود بهیچ وجه درصدد نباشند که با زیاد کردن آب ورودی سطح آب را دفعتا بالا بیاورند و یا دریچه های اطمینان را به منظور تخفیف فشار باز نمایند.

 

 

 

بخش ۷ ـ تخفیف فشار و خارج کردن مولدهای بخار از سرویس

ماده ۱۵۸ ـ برای پائین آوردن بدون خطر فشار مولد بخار در موقع بدون خطر فشار مولد بخار در موقع پائین رفتن سطح آب و یا ضرورتهای دیگر باید نکات زیر رعایت شود :

الف ـ فورا سوخت قطع شود.

ب ـ موقعی که از گازهای زائد یا پس مانده دستگاههای دیگر استفاده بعمل آید آنها را در صورت امکان از مسیر میان برد رد کرده و مستقیما داخل دودکش نمایند.

ج ـ تمام دریچه های ورود هوا بسته شود.

د ـ در مورد اجاقهای با ذغال سنگ ، خفه کن و هواکش زیر اجاق بسته شود و آتش را بپوشاند.

هـ ـ درمورد مصرف سوخت مایع ـ گاز و خاکه ذغال ، خفه کن ها و دریچه های تنظیم هوا بسته شود و بادزن های کمک دم دودکش از کار انداخته شود.

ماده ۱۵۹ ـ پس از آنکه مولد خنک شد و از فشار افتاد بطوریکه هیچ فشاری نداشته باشد شیرهای آبرسانی بطور ملایم بسته شده و مولد را از سرویس جدا کننده و دقیقا آن را مورد بررسی قرار دهند تا علت پائین افتادن سطح آب معلوم گردد و دقت نمایند مبادا صدمات دیگری نیز وارد شده باشد و در هر حال اقدام به تنظیم و یا تعمیرات لازم بنمایند .

 

 

 

بخش ۸ ـ کف کردن و سر رفتن آب

ماده ۱۶۰ ـ چنانچه آب در مولدهای بخار کف کننده و همراه بخار داخل لوله های مصرف گردد لازم است :

الف ـ شیر اصلی خروج بخار را ببندند ، آتش را تنظیم کنند و شیر تخلیه هم سطح اگر وجود داشته باشد با نمایند.

ب ـ چنانچه آب بقدر کافی در مولد وجود داشته باشد شیر زیر آب را چندین مرتبه موقتا باز و بسته کردن آب تازه متناوبا وارد نمایند بطوریکه قسمتی از آب دیگ تعویض شود . چنانچه تدابیر فوق موثر واقع نگردد مولد را از بهره برداری خارج نمایند تا اصلاحات لازم بعمل آید.

ماده ۱۶۱ ـ چنانچه آثار وجود روغن در مولد دیده شود در صورتیکه شیرتخلیه هم سطح آب وجود داشته باشد باید آنرا باز کنند تا روغن های گسترده خارج شود و چنانچه از این عمل نتیجه گرفته نشد باید هر چه زودتر و با احتیاط لازم دستگاه را خاموش نموده و داخل مولد را با محلول سودا بشویند.

 

 

 

بخش ۹ ـ پیش گرم کن آب

ماده ۱۶۲ ـ شیر خروجی پیش گرم کن آب که رابط  بین آن و مولد بخار است پیوسته باید باز باشد ولی چنانچه بسته بودن آن اقتضا نماید لازم است :

الف ـ خفه کن دودکش بسته باشد.

ب ـ پیش گرم کن تخلیه شده باشد.

ج ـ شیر زیر آب آن در حالت باز قفل شده باشد.

 

 

بخش ۱۰ ـ زیر آب زدن مولدها

ماده ۱۶۳ ـ موقع زیر آب زدن مولد لازم است :

الف ـ ابتدا شیر زیر آب بطور ملایم نیم باز شود.

ب ـ بعد از آنکه در حدود ۲۵ میلیمتر سطح آب پائین آمد تدریجا تمام آن را باز کنند بطوریکه کلیه گل و لای و رسوبات بتواند خارج شود.

ج ـ پس از آنکه ۱۰ سانتیمتر سطح آب پائین امد شیر را بطور ملایم ببندند.

ماده ۱۶۴ ـ شیر زیر آب مولدها لااقل هر ۲۴ ساعت یک بار و بلکه در هر نوبت کار کاملا باز گردد.

ماده ۱۶۵ ـ وقتی که لوله زیر آب مولد در عین حال دارای یک شیر معمولی و یک شیر تند بازشو باشد شیر باید ابتدا باز گردد و فقط وقتی بسته شود که شیر معمولی کاملا بسته شده باشد.

ماده ۱۱۶ ـ متصدیان مولدها به هیچ وجه مجاز نیستند زیر آب بیشتر از یک دیگ را در یک زمان باز کنند و نیز قبل از بستن مجدد زیر آب نباید محل کار را ترک کنند.

ماده ۱۶۷ ـ در موقع زیر آب زدن اگر مسئول مولد نتواند شخصا سطح آن مولد را دستگاه آبنما بخواند باید یکنفر را برای کمک به او مامور سازند.

ماده ۱۶۸ ـ مولدها باید در هر نوبت کار از نظر آب بندی و سایر معایب بازرسی شود و درصورت وجود معایب با توجه به مقررات مربوطه و کم کردن تدریجی فشار مولد را از بهره برداری خارج نمایند.

 

 

 

بخش ۱۱ ـ تخلیه خاکستر

ماده ۱۶۹ ـ وقتی که مولدها ذغال بسوزانند باید خاکستر و مواد زائد زودبزود تخلیه شود و اجازه ندهند که این مواد در خاکستردان و یا جلوی دیگ جمع شوند.

ماده ۱۷۰ ـ موقعی که خاکسترهای داغ و آب می زنند باید کارگران را مطلع نمود تا خود را ازمحیط کار دور نگهدارند و همچنین بایستی از برخورد مستقیم آب با قطعات داغ کوره اجتناب نمایند.

ماده ۱۷۱ ـ وقتی که تخلیه خاکسترها با مکش انجام میگیرد باید درهای انفجار آتشخانه کاملا آزاد و آماده بکار باشند.

ماده ۱۷۲ ـ وقتی که تخلیه خاکستر با بخار انجام می گیرد تاسیسات آن بایستی به قسمتی در نظر گرفته شود تا حتی الامکان گرد و خاک زیادی تولید نشود و کارگران نیز باید مراقبت نمایند که آب گرم حاصله آنها را مصدوم ننماید.

ماده ۱۷۳ ـ وقتی که مجاری خروج خاکستر در تاسیسات خودکار مسدود گردد:

الف ـ دو کارگر باید مامور باز کردن مجرای مسدود شوند بترتیبی که یک نفر مشغول و دیگری مراقب او باشد.

ب ـ یک دستگاه تغییر مسیر باید وجود داشته باشد که از ریزش خاکستر گرم روی کارگر جلوگیری نماید.

 

 

 

بخش ۱۲ ـ متوقف کردن مولدها

ماده ۱۷۴ ـ موقعی که مولدها را برای نظارت یا بازرسی و تعمیر و یا تعطیل میخواهند متوقف کنند فشار بخار را باید طبق مقررات بخش ۷ فصل چهارم کم نمایند.

الف – باستثناء مولدهای اجاق بسته بماند تا آتش های موجود بتدریج سوخته شود.

ب ـ نباید آتش ها را تخلیه نمود مگر در موارد فوری و احتمال خطر.

ج ـ مادامیکه فشار مولد بخار بوسیله باز کردن سوپاپ اطمینان و بستن شیر سد کننده به کمتر از ۵/۳ کیلو گرم بر سانتیمتر مربع نرسیده دربهای اجاق را نباید باز کرد.

د ـ ورود آب به مولدهای بخار می بایست تا خاموش شدن آتش ادامه پیدا کند.

ماده ۱۷۵ ـ حتی الامکان قبل از سرد شدن کامل قسمتهای بنائی شده مولد نباید آب مولد را تخلیه نمود و برای مولدهای بزرگ تخلیه معمولا باید هشت ساعت پس از تقلیل فشار انجام گیرد.

ماده ۱۷۶ ـ موقعی که تخلیه مولد در فشار جوامکان نداشته باشد تخلیه باید در پائین ترین فشار ممکنه با رعایت شرایط لازم انجام گیرد.

ماده ۱۷۷ ـ در حین تخلیه می بایست ورود هوا بداخل دیگ آزاد باشد و در اتمام مدت تخلیه مجاری ورود هوا باز بماند و فقط پس از پرشدن مولد و یا هنگام تعطیل آن مجاری بسته شود.

ماده ۱۷۸ ـ پس از تخلیه دیگ می بایست :

الف ـ دریچه های آدم رو و دست ر و دیگ باز شود.

ب ـ مولدها بوسیله آب با فشار کافی شسته شود تا رسوبهای آزاد از آن خارج شوند.

ج ـ مقدار آب باقیمانده می بایست با وسایل ممکنه خارج شود.

 

 

 

بخش ۱۳ ـ تمیز کردن و تعمیر مولدها

ماده ۱۷۹ـ وقتی که مولد و لوله های بخار تحت فشار هستند تعمیرات و همچنین محکم کردن اتصالات فلنج ها و غیره به منظور آب بندی و جلوگیری از نشت بخار و تنظیم آنها به هیچوجه نباید انجام گیرد.

ماده ۱۸۰ ـ قبل از آنکه جهت تمیز کردن و یا تعمیر اجازه ورود به دیگ داده شود شیرهای تخلیه و آبرسانی و مجاری بخار و هر نوع شیشه دیگری که موجود باشد بسته و قفل شود و تنها کلید آن اتمام کاز نزد تعمیر کار باشد و روی دیگ علامت گذاری گردد که از کارگر در داخل دیگ است .

ماده ۱۸۱ ـ اگر مولد تحت تعمیر و یا در حال تمیز کردن جزو یک دسته از مولدهایی است که حداقل یکی از آنها در حال کار است شیرهای بخار مربوط به مولد تحت تعمیر باید کاملا بسته و قفل گردد و از نظر آب بندی اطمینان بخش باشد.

ماده ۱۸۲ ـ وقتی که شیرهای زیر آب چندین مولد به یک مجرا وصل میشوند شیرهای تخلیه مولدهایی که در حال کار هستند باید بسته و قفل شود و روی آنها علامت گذاری شود که (مولد شماره … تحت تعمیر است.)

ماده ۱۸۳ ـ قبل از آنکه مولد و تاسیسات مربوطه به اندازه کافی سرد گردد نباید کارگران اجازه ورود به داخل آن داده شود.

ماده ۱۸۴ ـ برای تعمیر یا پاک کردن و یا هرنوع منظور دیگر به هیچ کارگری نباید اجازه داد داخل مولد شود مگر آنکه کارگر دیگری در خارج مولد در محل دریچه آدم رو و یا سایر دریچه ها برای مراقبت و نگهبانی او گمارده شود که در مواقع لزوم کمک نماید.

ماده ۱۸۵ ـ موقعی که کارگران داخل مولد و یا تاسیسات مربوط به آن میشوند باید تدابیر احتیاطی و ایمنی اتخاذ گردد تا در اثر تماس با خاکستر داغ و یا سقوط قطعات سست شده و نیز انفجار حاصله از ریخته شدن آب روی خاکسترهای داغ ، مصدوم و مجروح نگردند.

ماده ۱۸۶ ـ قبل از ورود به داخل دستگاه لازم است بوسیله فشار هوا داخل اجاق و دیگ را کاملا تهویه نموده، گازهای مسموم کننده و قابل احتراق را خارج کرده باشند مخصوصا در مواقعی که برای حل کردن مواد ته نشین شده مواد نفتی بکار برده باشند.

ماده ۱۷۸ ـ در طول مدت تعمیر و یا پاک کردن مولدهای بخار و مخصوصا در صورت مرطوب بودن هوا لازم است وسائل تهویه مناسب را با سرعت خفیف بکار بیندازد بطوری که تهویه دائمی بمنظور جلوگیری از نفوذ و نشت گازها و دوده های حاصله از دستگاههای مجازو تامین شود.

ماده ۱۸۸ ـ کلیه افزار های دستی و چراغهای برقی دوره گرد که کارگران همراه می برند بدون عیب و سالم و مناسب برای کار مورد نظر باشد.

ماده ۱۸۹ ـ استفاده از چراغ های لحیم کاری در داخل مولدها ممنوع است.

ماده ۱۹۰ ـ استفاده از چراغ های دوره گرد که توی (حفاظ لوله) نداشته و یا بند آنها دارای پوشش های عایق ( طبق مقررات و ضوآبط مربوطه)کاملا محکم و مطمئن نباشد ممنوع است.

ماده ۱۹۱ ـ چنانچه برای تعمیر یا پاک کردن مولد دستگاه های بادی یا بخاری بکار برندلازم است کمپرسور یا مولد بخار آنها خارج از مولد تحت تعمیر گذاشته شده باشد و لوله های اتصال مربوطه مورد بررسی و مراقبت دائمی قرار گیرد.

ماده ۱۹۲ ـ موقعی که لوله ها و جدار مولدهای را با وسایل مکانیکی پاک میکنند ابزار مربوطه نباید مدت مدیدی در یک محل متمرکز شود زیرا ممکن است موجب تضعیف مقاومت فلز گردد.

ماده ۱۹۳ ـ پس از اتمام عملیات لازم است نکات ذیل دقیقا رعایت شود:

الف ـ کارگری را مامور نمایند داخل مولد را دقیقا بررسی نموده اطمینان حاصل کند که هیچگونه افزار یا اشیایی مخصوصا کهنه یا نخ و امثال آن جا نمانده باشد.

ب ـ قبل از بستن درب ها و روزنه ها اطمینان حاصل شود که کلیه کارگرها بیرون رفته اند.

 

 

بخش ۱۴ ـ تعطیل مولدهای بخار

ماده ۱۹۴ ـ در مورد مولدهایی که قرار است به حالت تعطیل درایند پس از آنکه تمیز کای و تعمیرات و بازدید انجام شد لازم است نکات زیر دقیقا رعایت شود:

الف ـ با سوزاندن چوب سفید یا کاغذ یا دمیدن هوای داغ داخل آن را بخوبی خشک کنند تا از زنگ زدگی جلوگیری شود.

ب ـ برای جذب رطوبت های بعدی مقداری اهک زنده در حدود ۱۵ کیلوگرم بازاء هر تن بخار تولیدی در ساعت در ظروف سفالی در داخل دیگ قرار دهند.

ج ـ کلیه اتصالات مولد محکم بسته شود.

د ـ درپوش دریچه آدم رو بجای خود قرار داده شود.

ماده ۱۹۵ ـ چنانچه مدت تعطیل طولانی باشد :

الف ـ مولد را در فواصل دو تا سه ماه باز نمود و ذخیره آهک زنده را تجدید نمایند.

ب ـ کلیه سطوح گرماده را بوسیله پاشش بخار و یا برس سیمی پاک نموده و یا روغن ماهی مخصوص که خشک نشود(یا سایر روغن هایی که به این منظور ساخته شده) چرب نمایند تا از زنگ زدگی مصون بماند.

ج ـ سطوح خارجی دیگ بخار را که در مجاورت هوا قرار دارند خصوصا در مناطق گرم و مربوط پس از حذف و تمیز کردن سطوح زنگ زده توسط ضد زنگها مقاوم در مقابل حرارت رنگ آمیزی کنند و هر ساله مورد بازدید قرار دهند.

د ـ چنانچه دستورات خاصی از طرف سازنده داده شده به دستورات مذکور نیز توجه نمایند.

 

 

 

بخش ۱۵ ـ تجهیزات حفاظتی انفرادی

ماده ۱۹۶ ـ کارگرانی که در معرض مجروح شدن باشند و به هیچ طرقی جلوگیری از آن میسر نباشد لازم است مجهز به مسائل حفاظت فردی اضافی طبق آئین نامه مربوطه باشند.

ماده ۱۹۷ ـ مقام صلاحیتدار مذکور در این آئین نامه مرجعی است که وزارت کار و امور اجتماعی صلاحیت آن را تشخیص و تایید نماید.

ماده ۱۹۷ ـ مقام صلاحیت دار مذکور در این آئین نامه مرجعی است که وزارت کار و امور اجتماعی صلاحیت آن را تشخیص و تایید نماید.

این آئین نامه مشتمل بر ۱۹۷ ماده در ۹ جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورد بررسی قرار گرفت و در جلسه مورخ ۲۰/۹/۱۳۶۲ به تصویب نهایی رسید.

 

منبع : وبسایت پیام ایمنی

 

اشتراک در شبکه های اجتماعی
14می 2018

بررسی عوامل انفجار دیگ بخار و راه‌های جلوگیری از آن

عوامل انفجار دیگ بخار بسیار متنوع است. یکی از مسائلی است که هر ساله باعث بوجود آوردن خسارات و لطمه‌های سنگین و گاه غیرقابل جبران برای صاحبان مشاغل و صنایع مختلف شده انفجار دیگ بخار است.

از طرف دیگر هر روز نقش دیگ بخار در صنایع و زندگی روزمره بیشتر از روز قبل می‌شود و وجود آن در بیشتر صنایع از ضروریات است.

همچنین دیگ‌های بخار کوچک و کم فشار بتدریج جای خود را به دیگ‌های بزرگ و با فشار بسیار بالاتر داده‌اند که عدم رسیدگی به موقع و رعایت‌نکردن استانداردهای ساخت باعث بوجود آمدن تلفات و خسارات فراوانی شده است.

در این مطلب به بررسی عوامل انفجار دیگ بخار پرداخته می‌شود تا با جلوگیری از آنها بتوان از بوجود آمدن خسارت‌های مهم مالی و انسانی ناشی از انفجار در محیط‌های صنعتی جلوگیری به عمل آید.

بررسی عوامل انفجار دیگ بخار

بررسی عوامل انفجار دیگ بخار

دلیل وقوع پدیده انفجار از نظر علمی
اصلی ترین عوامل انفجار دیگ بخار چیست؟
چه زمانی دما و فشار بخار بصورت ناگهانی افزایش می‌یابد؟
دیگر عوامل انفجار دیگ بخار
راهکارهای فنی برای کم اثر کردن عوامل انفجار دیگ بخار و جلوگیری از آن

 

دلیل وقوع پدیده انفجار از نظر علمی

برای فهم بهتر علت دلایل وقوع انفجار در دیگ بخار در ابتدا باید ببینیم در چه مواقعی انفجار رخ می دهد و تعریف علمی انفجار چیست؟

انفجار در حقیقت افزایش ناگهانی و زیاد حجم است که با انتقال موج حرارت و گرما و در اغلب مواقع با صدای مهیبی همراه است.

بیشتر انفجار هایی که روزمره با آن مواجه هستیم بدلیل احتراق ناگهانی و سریع انواع سوخت ها و مواد می باشد.

ماده سوختنی در هر سه شکل جامد، مایع یا گاز با سرعت بسیار بالایی آتش گرفته و تبدیل به آتش ، گاز و حرارت می شوند.

در حقیقت وقوع انفجار زمانی است که همراه با گرم‌شدن گاز که باعث افزایش شدید حجم آن می‌گردد آن را در یک محیط سربسته قرار داده باشیم.

به عنوان مثال اگر مواد آتش‌زای موجود در نارنجک در محیط باز آتش بگیرد باعث بوجود آمدن یک اشتعال سریع خواهد شد اما اگر همین مواد داخل یک محفظه فلزی محبوس شده باشد با اشتعال آنها شاهد پدیده انفجار هستیم.

در ادامه به بررسی پدیده انفجار در دیگ بخار می پردازیم.

 

اصلی ترین عوامل انفجار دیگ بخار چیست؟

بالا رفتن فشار بخار داخل دیگ بخار

در یک دیگ بخار بطور همزمان آب داغ و بخار داغ را در یک محیط داریم. یعنی دو حالت مختلف مایع و گاز از آب را که فازهای جداگانه دارند در یک زمان در کنار هم هستند.

با وجود اینکه گرم شدن آب مایع تا حدودی باعث بیشترشدن حجم آن می‌گردد اما افزایش دمای بخار آب باعث افزایش حجم آن بطور فوق‌العاده‌ای می‌شود.

دلیل این امر ساختار مولکولی آب در حالت‌های مایع و گاز است، چون مولکول‌های مایع بهم چسبیده و متراکم هستند اما در حالت گاز مولکول‌ها از هم جدا هستند و تمایل زیادی به دور شدن از یکدیگر دارند.

افزایش حجم بخار آب باعث بالارفتن فشار آن می‌گردد.

ساختمان داخلی دیگ بخار

ساختمان داخلی دیگ بخار

دیگ بخار نیز مانند سایر مخازن تحت فشار در معرض خطر انفجار بدلیل افزایش فشار داخلی است.

از طرف دیگر برخی از اجزای تشکیل دهنده دیگ بخار در معرض حرارت بسیار بالا قرار دارد که موجب افزایش تنش و خوردگی می‌شود و در نتیجه کیفیت ساختاری آن از نظر تاثیر و محاسبه سایر عوامل موثر در طراحی و نگهداری دیگ بخار نسبت به سایر مخازن تحت فشار بسیار پیچیده‌تر شده و ضوابط خاصی را می‌طلبد.

تجمع سوخت در قسمت مخزن

دلیل دیگر وقوع انفجار در دیگ بخار تجمع سوخت در قسمت سوخت‌رسانی دستگاه است. در این وضعیت مخلوطی از سوخت و هوای قابل انفجار تجمع یافته به صورت ناگهانی مشتعل می‌شود و نیروی ایجاد شده از توان مقاومت کوره، پوشش یا دودکش دیگ بخار بیشتر است. در نتیجه باعث آسیب ساختمان آن می‌شود.

در دیگ‌های بخار که از سوخت گازی استفاده می‌کنند به دلیل اینکه مراقبت‌های فنی بیشتری دارند خطر انفجار بدلیل افزایش فشار بخار داخلی کمتر است و بیشتر انفجارها بدلیل جمع شدن و احتراق ناگهانی سوخت است.

در حقیقت دیگ بخار یک مخزن بسته است که در آن گاز در دمای متعارف قرار گرفته و اگر بصورت ناگهانی افزایش دما در آن ایجاد شود پدیده انفجار بوجود خواهد آمد.

از آنجا که دمای بخار در حالت اشباع تابعی از فشار است و نرخ تغییرات فشار نیز مشخص است، در حالت عادی و عملکرد طبیعی دیگ بخار انفجار رخ نمی‌دهد. یعنی اگر دیگ بخار در شرایط عادی کار کند نباید هیچ‌وقت شاهد پدیده انفجار باشیم.

چه زمانی دما و فشار بخار بصورت ناگهانی افزایش می‌یابد؟

در هنگام عملکرد عادی دیگ بخار فایرتیوب استاندارد لوله حامل گاز داغ داخل آب در حال جوشیدن قرار می‌گیرد و با بخار ارتباطی ندارد و فشار و دمای محیط اطراف آن که آب است بصورت تدریجی افزایش یا کاهش می‌یابد.

اما اگر سطح آب داخل دیگ از حد استاندارد کمتر شود فضای اطراف کوره دیگ از بخار پر می‌شود و با افزایش دمای بخار حجم آن بصورت ناگهانی افزایش پیدا می‌کند.

در نتیجه افزایش حجم بخار فشار آن بصرت غیر منتظره افزاییش یافته و باعث بروز پدیده انفجار خواهد شد.

دیگر عوامل انفجار دیگ بخار

با توجه به مطالب بیان شده یکی از عوامل اصلی انفجار خرابی و عملکرد بد سیستم کنترل و تغذیه آب دیگ بخار می‌باشد .

عوامل دیگر می‌تواند یکی از موارد زیر باشد: از مدار خارج شدن حسگر توسط اپراتورها، کج شدن پره ها، شکستن یکی از میله‌های رابط، شل شدن اتصالات دیگ، خوردگی پره‌ها، خرابی سنسورها، خرابی سیستم‌های ابزار دقیق ، اشتباه در روشن‌کردن دیگ بخار و نبود برنامه PM مناسب جهت تنظیم و کنترل گاز و هوا.

راهکارهای فنی برای کم اثر کردن عوامل انفجار دیگ بخار و جلوگیری از آن

  • ۱- اعتماد کاذب به سیستمهای کنترل خودکار که جهت پیشگیری از بالارفتن ناگهانی فشار و غیره نصب می شوند و عدم رسیدگی و بررسی عملکرد واقعی دستگاه در نتیجه این اعتماد. هرچند نصب این دستگاه ها امری ضروری است اما نباید به نتایج نمایش داده شده بطور کامل اعتماد کرد و این دستگاه‌ها را باید بصورت دوره‌ای بازرسی نمود.
  • ۲- باید در تمام مدت بهره‌برداری از دیگ بخار فشار، آب و میزان حرارت داخل دیگ توسط اپراتور بررسی شود.
  • ۳- اپراتور باید بطور مستمر سیستم راه اندازی در دیگ بخار ، شامل ترموستر(در سوخت سنگین)، لول کنترل، تابلوی برق و مشعل را کنترل نماید.
  • ۴- اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات کنترلی از قبیل فشار سنج، آب نما، سوپاپ اطمینان، سکوانس یا تایمر دقیق تخلیه سوخت کوره،فتوسل و … .
  • ۵- عدم کارکرد صحیح شیرهای اطمینان از اصلی‌ترین عوامل انفجار دیگ بخار در شرایط بحرانی است. در صورت عمل‌نکردن صحیح شیر اطمینان خطر انفجار به‌شدت بالا می‌رود.
  • ۶- دستکاری و تعمیر دیگ بخار توسط افراد نا آشنا و نابلد ممکن است باعث ایجاد نقص در سیستم فنی دیگ بخار شده یا کنترل‌های ایمنی دستگاه را از کار بیندازد.
  • ۷- آیین‌نامه حفاظتی مولد بخار و دیگ‌های آب گرم حفاظت فنی و بهداشت کار رعایت شود.
  • ۸- استقرار دیگ‌ها در سازه‌های محکم و ایمن جهت کاهش تخریب و آسیب به نواحی مجاور در حین وقوع انفجار. هرگونه تعلل در این مورد ممکن است باعث بروز خطرات جبران‌ناپذیری شود.
  • ۹- همچنین دستگاه کنترل جریان سوخت نیز که دستگاه بسیار حساسی است، باید بصورت صحیح نگه‌داری شود.
  • ۱۰- اگر سیستم‌های کنترل کننده ایمنی به اندازه کافی سرعت نداشته باشند احتراق سریع و ناقص سوخت باقی مانده در فضای کوره می‌تواند باعث وقوع انفجار دیگ بخار شود.
  • ۱۱- نصب علائم ایمنی و هشداردهنده متناسب با نوع خطر در هر ایستگاه کاری

نکات پایانی

نکته حائز اهمیت این است که حتی انفجار دیگ بخار کوچک می‌تواند باعث بروز خسارات جبران‌ناپذیری شود. از آنجاییکه دیگ‌های بخار کوچک کمتر رسیدگی می‌شوند خطر انفجار بیشتری هم ممکن است داشته باشند.

پیروی از دستورالعمل های اداره استاندارد در ساخت دیگ بخار توسط تولیدکنندگان و انجام دستورالعمل نگهداری ارائه شده توسط سازنده دیگ بصورت کامل و نگهداری و بازرسی دوره‌ای و کامل بویلر تا حد زیادی امکان وقوع این نوع حوادث را کاهش می‌دهد.

نکته قابل توجه در ترکیدن دیگ بخار این است که اگر خریدار دیگ بخار استاندارد تهیه نکند بیمه حوادث به هیچ عنوان پاسخ گو نمی باشد.

دیگ بخار صنایع دما بخار مشهد دارای پلاک طلایی بازرسی و همچنین تحت نظارت بزرگترین شرکت بازرسی ایران (ISQI) می باشد.


گواهی استاندارد

در ادامه کلیپی کوتاه از ترکیدن دیگ بخار مشاهده می فرمایید.

اشتراک در شبکه های اجتماعی
24آوریل 2018

انفجار دیگ بخار در شهرک صنعتی آمل + زخمی شدن ۵ نفر در پی این حادثه

انفجار دیگ بخار متاسفانه موجب بروز خسارت و مصدوم شدن چند نفر از هموطنان شد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، انفجار یک دستگاه دیگ بخار در شهرک صنعتی آمل پنج مصدوم برجای گذاشت که دو تن از مصدومان با بالگرد به بیمارستان سوانح و سوختگی زارع منتقل شدند.

انفجار دیگ بخار در شهرک صنعتی آمل پنج مصدوم برجای گذاشت.

در همین ارتباط سخنگوی اورژانس مازندران ذکریا اشکپور بیان نمود:

بالگرد مرکز اورژانس استان مازندران برای انتقال مصدومان حادثه به مراکز درمانی در منطقه حاضر شده اند و عملیات انتقال صورت گرفته است.

وی تصریح کرد: اورژانس مازندران در ساعت ۱۴ و ۴۸ دقیقه یکشنبه ۱۹ فروردین در جریان این حادثه قرار گرفته است.

امکانات از ۴ پایگاه‌های اورژانس منطقه به محل حادثه واقع در شهرک صنعتی بابکان اعزام شدند.

آقای اشکپور، سخنگوی اورژانس مازندران افزود: آسیب دیدگان این حادثه ابتدا به بیمارستان ۱۷ شهریور آمل منتقل شدند.

بدلیل سوختگی بسیار شدید دو نفر از آنها و نیاز به انتقال سریع به بیمارستان تخصصی سوختگی داشتند.

این دو نفر توسط بالگرد اورژانس به بیمارستان زارع ساری منتقل شدند.

انفجار دیگ بخار در آمل

انتقال مصدومان حادثه انفجار دیگ بخار به بیمارستان با بالگرد

دیگ بخار یکی از نیازهای ضروری صنایع امروزی می باشد. برخی صاحبان صنایع بدلیل قیمت پایین‌تر دیگ های بخار تولید شده توسط شرکت‌های غیرمعتبر اقدام به خرید انواع غیر استاندارد این دستگاه می‌نمایند که متاسفانه هیچگونه ایمنی ندارند و در صورت انفجار باعث صدمه مالی و جانی به مجموعه خود می‌شوند.

مطالب مرتبط :

بررسی عوامل انفجار دیگ بخار و راه‌های جلوگیری از آن

انفجار دیگ بخار در کارخانه فوم سازی شهرک صنعتی

اشتراک در شبکه های اجتماعی